›
›

Quản lý nhà nước về xử lý công trình xây dựng sai phép trên địa bàn quận Hai Bà Trưng- TP Hà Nội

doc 76 trang hapham 120
Download
Bạn đang xem 20 trang mẫu của tài liệu "Quản lý nhà nước về xử lý công trình xây dựng sai phép trên địa bàn quận Hai Bà Trưng- TP Hà Nội", để tải tài liệu gốc về máy bạn click vào nút DOWNLOAD ở trên

Tài liệu đính kèm:

  • docquan_ly_nha_nuoc_ve_xu_ly_cong_trinh_xay_dung_sai_phep_tren.doc

Nội dung text: Quản lý nhà nước về xử lý công trình xây dựng sai phép trên địa bàn quận Hai Bà Trưng- TP Hà Nội

  1. - Chuyên đề khóa luận tốt nghiệp- LỜI MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Trong xu thế phát triển đô thị hóa của đất nước, việc gắn kết, đảm bảo hài hòa giữa kiến trúc, cảnh quan và môi trường là mục tiêu then chốt mà bất cứ thành phố nào cũng hướng đến. Đặc biệt là Thành phố Hà Nội, một thành phố được coi là văn minh đô thị bậc nhất của cả nước. Tuy nhiên hiện nay sự gia tăng về số lượng công trình công cộng và nhà ở của thành phố đang đặt ra yêu cầu ngày càng cao đối với những người làm công tác quản lý nhà nước về xây dựng. Vì bên cạnh những công trình xây dựng đúng phép góp phần thúc đẩy kinh tế xã hội, xuất hiện hàng loạt công trình xây dựng sai phép ngang nhiên tồn tại hoạt động kinh doanh nhằm tư lợi cá nhân, đang làm biến dạng kiến trúc và có nguy cơ phá vỡ quy hoạch thủ đô nhất là tại các trung tâm gây nhiều bức xúc cho người dân và cấp quản lý. Quận Hai Bà Trưng là quận trung tâm nội thành Hà Nội cũng không nằm ngoài hệ lụy đó. Quận Hai Bà Trưng là khu vực nổi cộm về điểm nóng những sai phạm trong trật tự xây dựng đô thị ở Thành phố Hà Nội hiện nay. Ở đây, rất nhiều công trình nhà ở, khách sạn, nhà hàng, Xây dựng lấn chiếm về khoảng không, vỉa hè, đường đi vi phạm hành lang an toàn cấp điện, cấp nước, chỉ giới xây dựng gây nên sự bất hợp lý, trật trội về quy hoạch xây dựng. Bên cạnh đó, trên địa bàn quận Hai Bà Trưng hiện nay còn có nhiều công trình xây dựng sai phép tồn tại nhiều năm vẫn chưa được xử lý triệt để đã và đang gây nhiều vấn đề bức xúc cho người dân và dư luận. Vì vậy, yêu cầu công tác phải kiểm soát chặt chẽ các công trình xây dựng và xử lý nghiêm minh, triệt để những công xây dựng sai phép theo đúng quy hoạch và pháp luật, loại trừ hiện tượng xây dựng sai phép, vi phạm mật độ, chiều cao là một vấn đề bức thiết hơn bao giờ hết ở quận hiện nay. SVTT: Lương Thị Hồng- Đô thị - KH11 Trang 1
  2. - Chuyên đề khóa luận tốt nghiệp- Dưới góc độ quản lý nhà nước về đô thị thì hiện nay có khá nhiều công trình, bài viết về công tác quản lý Nhà nước về trật tự xây dựng trên địa bàn Thành phố Hà Nội. Có thể nêu ra một số luận văn, luận án với những đề tài như: Luận văn Nguyễn Quốc Thành (2008) “Quản lý nhà nước về trật tự xây dựng quận Ba Đình, Hà Nội ” Học viện Hành chính, Nguyễn Huy Toàn (2011) “Một số giải pháp hoàn thiện hoạt động của thanh tra xây dựng đô thị tại huyện Thanh Trì, TP. Hà Nội”- Trường Đại học Kiến trúc Hà Nội, Phạm Sơn Lâm (2011)“Công tác xử lý vi phạm trật tự xây dựng trên địa bàn huyện Đông Anh- TP Hà Nội” của Trường Đào tạo Cán bộ Lê Hồng Phong- TP Hà Nội . Các công trình trên đã nghiên cứu các khía cạnh khác nhau của quản lý trật tự xây dựng trong đó cũng đề cập tới công tác xử lý công trình xây dựng sai phép nhưng mới chỉ nghiên cứu dưới góc độ chung về quản lý trật tự xây dựng, chưa đi cụ thể tập trung vào một vấn đề trong công tác xử lý vi phạm trật tự xây dựng đô thị. Đến nay chưa có công trình khoa học nghiên cứu nào tìm hiểu trực tiếp, cụ thể về vấn đề : “Quản lý nhà nước về xử lý công trình xây dựng sai phép trên địa bàn quận Hai Bà Trưng – TP Hà Nội ”. Mặc dù trên địa bàn quận Hai Bà Trưng là khu vực tập trung nhiều sai phạm nhất trong Thành phố Hà Nội hiện nay. Xuất phát từ những lý do trên, em đã lựa chọn đề tài: “ Quản lý nhà nước về xử lý công trình xây dựng sai phép trên địa bàn quận Hai Bà Trưng- TP Hà Nội ” làm đề tài nghiên cứu và viết khóa luận tốt nghiệp. SVTT: Lương Thị Hồng- Đô thị - KH11 Trang 2
  3. - Chuyên đề khóa luận tốt nghiệp- 2. Đối tượng, phạm vi nghiên cứu của đề tài: a. Đối tượng nghiên cứu: Công tác xử lý công trình xây dựng sai phép b. Phạm vi nghiên cứu: Đề tài được nghiên cứu tại quận Hai Bà Trưng, Thành phố Hà Nội. Trên cơ sở những lý luận chung, thực trạng phân tích công tác xử lý công trình xây dựng sai phép trong quản lý trật tự xây dựng từ đó đưa ra những giải pháp nhằm hoàn thiện công tác này. 3. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu a. Mục đích nghiên cứu Mục đích của chuyên đề là nghiên cứu tìm hiểu thực trạng, các vấn đề tồn tại, nguyên nhân trong công tác xử lý công trình sai phép trên địa bàn quận Hai Bà Trưng. Từ đó đưa ra một số giải pháp chủ yếu nhằm nâng cao hiệu quả công tác xử lý công trình xây dựng sai phép, đẩy mạnh tiến độ thực hiện công tác xử lý những vi phạm, nhằm giúp các nhà quản lý đô thị có được cái nhìn tổng quan hơn về thực trạng để sớm có biện pháp tích cực khắc phục các vấn đề còn tồn tại trong công tác này. b. Nhiệm vụ nghiên cứu - Nghiên cứu cơ sở lý luận và pháp lý về xử lý công trình sai phép trong quản lý trật tự xây dựng đô thị. - Phân tích thực trạng hoạt động quản lý và xử lý công trình xây dựng sai phép. - Phân tích, đánh giá những ưu điểm, hạn chế của công tác quản lý và xử lý công trình xây dựng sai phép, xác định nguyên nhân của những hạn chế. - Đưa ra đề xuất, kiến nghị nhằm nâng cao công tác quản lý nhà nước về xử lý công trình sai phép tại quận Hai Bà Trưng. SVTT: Lương Thị Hồng- Đô thị - KH11 Trang 3
  4. - Chuyên đề khóa luận tốt nghiệp- 4. Phương pháp nghiên cứu - Phương pháp thu thập số liệu Phương pháp này giúp thu thập thông tin, số liệu, thực trạng công tác xử lý công trình xây dựng sai phép trên địa bàn quận Hai Bà Trưng. Số liệu sử dụng trong chuyên đề chủ yếu được tổng hợp từ nhiều phòng ban trực thuộc UBND quận Hai Bà Trưng, đặc biệt là Thanh tra xây dựng quận Hai Bà Trưng. - Phương pháp tổng hợp, phân tích Phương pháp nghiên cứu này dựa vào việc xử lý thông tin, tư liệu để đi đến các kết luận, đánh giá thông qua việc phân tích và tổng hợp. “ Phân tích là phương pháp phân chia cái toàn thể của hệ thống thành tiểu hệ thống, từng phân hệ, từng cá thể để nghiên cứu và tìm hiểu. Còn tổng hơp là phương pháp dựa vào phân tích và liên kết, thống nhất các bộ phận, các mặt yếu tố lại để nhận thức cái toàn thể”. Trên cơ sở số liệu được tập hợp thông qua các chương trình nghiên cứu, các chính sách của nhà nước, các website, các tài liệu, để tổng hợp lại kết quả nhằm mục đích nghiên cứu. - Phương pháp điều tra khảo sát thực tế Phương pháp này nhằm tìm hiểu và đánh giá thực trạng, tình hình thực tế vi phạm và cách thức xử lý vi phạm diễn ra thực tế trên địa bàn quận. Qua điều tra, khảo sát thực tế, người nghiên cứu tổng quát hóa các kết quả, tồn tại yếu kém và nguyên nhân để phát huy cái tốt, khắc phục cái hạn chế cái chưa tốt trong thực trạng phát triển. Kết quả của điều tra khảo sát thực tế là một trong những cơ sở để đánh giá và đưa ra biện pháp giúp các nhà quản lý nâng cao hiệu quả công tác. Ngoài ra trong khóa luận em còn sử dụng phương pháp so sánh để làm rõ sự giống nhau, khác nhau, mức độ hơn kém giữa các vấn đề, phương diện, và cách thức quản lý kiểm soát của địa bàn. SVTT: Lương Thị Hồng- Đô thị - KH11 Trang 4
  5. - Chuyên đề khóa luận tốt nghiệp- 5. Kết cấu khóa luận Tên đề tài: “Quản lý nhà nước về xử lý công trình xây dựng sai phép trên địa bàn quận Hai Bà Trưng - Thành phố Hà Nội” Ngoài phần mở đầu, kết luận, phụ lục và tài liệu tham khảo, chuyên đề gồm 3 chương: Chương 1: Lý luận chung về quản lý công trình xây dựng sai phép Chương 2: Thực trạng công tác xử lý công trình xây dựng sai phép trên địa bàn quận Hai Bà Trưng. Chương 3: Phương hướng và giải pháp nâng cao chất lượng công tác xử lý công trình xây dựng sai phép trên địa bàn quận Hai Bà Trưng SVTT: Lương Thị Hồng- Đô thị - KH11 Trang 5
  6. - Chuyên đề khóa luận tốt nghiệp- Chương 1: LÝ LUẬN CHUNG VỀ QUẢN LÝ CÔNG TRÌNH XÂY DỰNG SAI PHÉP 1. 1. Một số khái niệm 1.1.1. Khái niệm về quy hoạch đô thị Khoản 4, Điều 3- Luật Quy hoạch ngày 17/6/2009 Quy hoạch đô thị là việc tổ chức không gian, kiến trúc, cảnh quan đô thị, hệ thống công trình hạ tầng kỹ thuật, công trình hạ tầng xã hội và nhà ở để tạo lập môi trường sống thích hợp cho người dân sống trong đô thị, được thể hiện thông qua đồ án quy hoạch đô thị 1.1.2. Quản lý xây dựng đô thị theo quy hoạch Quản lý xây dựng đô thị theo quy hoạch: Là tổng thể các biện pháp và cách thức mà chính quyền đô thị vận dụng vào các quản lý để tác động vào các hoạt động xây dựng và phát triển đô thị nhằm đạt các mục tiêu đề ra. 1.1.3. Giấy phép xây dựng Giấy phép xây dựng: Là văn bản pháp lý do cơ quan nhà nước có thẩm quyền cấp cho chủ đầu tư để xây dựng mới, sửa chữa, cải tạo, di dời công trình. Những công trình xây dựng này đã đủ điều kiện về mặt kiến trúc, xay dựng kết cấu hạ tầng, an toàn, theo luật định và được phép khởi công xây dựng. Cấp giấy phép xây dựng các công trình nhằm tạo cho các tổ chức, cá nhân, hộ gia đình thực hiện xây dựng các công trình nhanh chóng, thuận tiện. Đảm bảo quản lý việc xây dựng theo quy hoạch và tuân thủ các quy định của pháp luật có liên quan: Bảo vệ cảnh quan thiên nhiên, môi trường, bảo tồn các di tích lịch sử văn hoá, danh lam thắng cảnh và các công trình kiến trúc có giá trị ; phát triển kiến trúc mới, hiện đại, đậm đà bản sắc dân tộc và sử dụng hiệu quả đất đai xây dựng công trình. Trên cơ sở cấp giấy phép xây dựng làm căn cứ để kiểm tra giám sát thi công, xử lý các vi phạm về trật tự xây dựng, lập hồ sơ hoàn công và đăng ký sở hữu hoặc sử dụng công trình. SVTT: Lương Thị Hồng- Đô thị - KH11 Trang 6
  7. - Chuyên đề khóa luận tốt nghiệp- 1.2. Quản lý nhà nước về trật tự xây dựng 1.2.1. Khái niệm Quản lý trật tự xây dựng đô thị là hoạt động thanh tra, kiểm tra, đề xuất, kiến nghị và xử lý vi phạm theo thẩm quyền và trình tự luật định về các vấn đề liên quan đến trật tự xây dựng nhằm đảm bảo xây dựng quản lý đô thị phù hợp với quy hoạch tổng thể và phát triển kinh tế xã hội, an ninh quốc phòng; giữ gìn và phát triển bộ mặt đô thị theo đúng quy hoạch được phê duyệt tạo điều kiện cho nhân dân xây dựng, bảo vệ quyền lợi chính đáng hợp pháp của nhân dân; ngăn chặn và tiến tới chấm dứt tình trạng lấn chiếm đất công, sử dụng đất sai mục đích, xây dựng không phép, sai phép giữ gìn kỷ cương phép nước. Quản lý trật tự xây dựng theo giấy phép xây dựng: Là đi rà sát kiểm tra những công trình xây dựng trên địa bàn xây dựng mà không đúng như yêu cầu trong GPXD đã được cơ quan cấp phép cấp cho và có biện pháp xử lý theo luật định. Quản lý trật tự xây dựng là khâu tiếp theo của khâu cấp phép. Quản lý trật tự xây dựng dựa trên căn cứ chủ yếu là GPXD và các tiêu chuẩn đã được duyệt cho địa phương. Công tác quản lý trật tự xây dựng đảm bảo cho công tác cấp phép được thực thi có hiệu lực, hiệu quả và đi vào thực tiễn. 1.2.2. Các hình thức vi phạm trật tự xây dựng a. Công trình xây dựng không phép Là những công trình mà khi khởi công xây dựng chưa có báo cáo với cơ quan quản lý nhà nước về xây dựng trên địa bàn để đăng kí xin cấp GPXD và chưa được sự cho phép của cơ quan quản lý nhà nước về xây dựng trên địa bàn để tiến hành xây dựng công trình. Việc xin phép với những công trình này là bắt buộc nhưng chủ đầu tư đã không xin cấp GPXD. Hậu quả gây ra bởi những công trình vi phạm loại này thường là xây dựng không đúng theo quy hoạch chi tiết của địa phương , xây dựng không đúng chỉ giới đường đỏ dễ gây tranh chấp đất đai, SVTT: Lương Thị Hồng- Đô thị - KH11 Trang 7
  8. - Chuyên đề khóa luận tốt nghiệp- các biện pháp thi công không được kiểm soát gây ảnh hưởng các công trình kiến trúc kế cận, mỹ quan, môi trường đô thị xung quanh Đối với các công trình loại này thì tùy vào mức độ vi phạm mà cơ quan chức năng có thể cân nhắc cho tiếp tục tồn tại hoặc nếu mức độ nghiêm trọng thì có thể cưỡng chế tháo dỡ hoàn toàn công trình. b. Công trình xây dựng sai phép Là những công trình xây dựng không đúng với thiết kế đã được duyệt phê duyêt cũng như không đúng với nội dung GPXD đã cấp. c. Công trình xây dựng sai thiết kế được phê duyệt Là những công trình thuộc loại được miễn GPXD nhưng đã được xét duyệt và thông qua thiết kế công trình của cơ quan chức năng. Nhưng khi đi vào thi công trình thì lại tiến hành xây dựng sai với thiết kế được cấp có thẩm quyền thẩm định, phê duyệt; sai quy hoạch chi tiết xây dựng tý lệ 1/500 đã được cấp có thẩm quyền phê duyệt. Các công trình được miễn giấy phép xây dựng chiếm số lượng khá nhỏ và chủng loại không nhiều. Do đó, tình trạng vi phạm của các công trình thuộc loại này và hậu quả gây ra của nó đối với đô thị cũng không quá lớn. d. Công trình xây dựng có tác động tiêu cực đến các công trình lân cận Là những công trình đã được cấp phép (hoặc được miễn giấy phép) tuy nhiên khi thi công thì gây ảnh hưởng xấu tới kết cấu, độ an toàn của các công trình kế cận, đến môi trường của cộng đồng dân cư xung quanh. 1.3. Nguyên tắc xử lý vi phạm trật tự xây dựng. - Mọi hành vi vi phạm trật tự xây dựng phải được phát hiện kịp thời và phải bị đình chỉ ngay. Việc xử phạt vi phạm phải được tiến hành kịp thời, công minh, triệt để và đúng trình tự, thủ tục quy định. Mọi hậu quả do vi phạm trật tự xây dựng gây ra phải được khắc phục theo đúng quy định của pháp luật. SVTT: Lương Thị Hồng- Đô thị - KH11 Trang 8
  9. - Chuyên đề khóa luận tốt nghiệp- - Một hành vi vi phạm chỉ bị xử phạt hành chính một lần, việc tái phạm phải được xem là hành vi vi phạm mới để xử phạt. Việc xử lý vi phạm hành chính phải căn cứ vào tính chất, mức độ của vi phạm, nhân thân người vi phạm và những tình tiết giảm nhẹ, tăng nặng để quyết định hình thức, biện pháp xử lý thích hợp. - Người có thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính mà dung túng, bao che không xử phạt hoặc xử phạt không kịp thời, không công minh, không đúng thẩm quyền thì tuỳ theo tính chất, mức độ của sai phạm sẽ bị xử lý kỷ luật hành chính hoặc bị truy cứu trách nhiệm hình sự, nếu gây ra thiệt hại vật chất thì phải bồi thường theo quy định của pháp luật. - Cá nhân, tổ chức bị xử phạt vi phạm hành chính có hành vi chống đối người thì hành công vụ, trì hoãn, trốn tránh thi hành quyết định xử phạt hoặc có những hành vi vi phạm khác thì tuỳ theo tính chất, mức độ của vi phạm sẽ bị xử phạt vi phạm hành chính hoặc bị truy cứu trách nhiệm hình sự, nếu gây thiệt hại về chất thì phải bồi thường theo quy định của pháp luật. 1.4. Trách nhiệm bảo đảm trật tự xây dựng đô thị Quy định tại Nghị định số 180/2007/NĐ-CP ngày 07 tháng 12 năm 2007 của Chính phủ quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Luật Xây dựng về xử lý vi phạm trật tự xây dựng đô thị như sau: 1.4.1. Trách nhiệm của chủ đầu tư - Chấp hành nghiêm chỉnh các quy định pháp luật về xây dựng. - Ngừng thi công xây dựng công trình, tự phá dỡ công trình xây dựng vi phạm ngay sau khi có biên bản ngừng thi công xây dựng. - Trường hợp bị cưỡng chế phá dỡ phải chịu toàn bộ chi phí thực hiện cưỡng chế phá dỡ. - Bồi thường thiệt hại do hành vi vi phạm của mình gây ra; nếu gây hậu quả nghiêm trọng còn bị xử lý theo quy định của quy định của pháp luật hình sự. SVTT: Lương Thị Hồng- Đô thị - KH11 Trang 9
  10. - Chuyên đề khóa luận tốt nghiệp- - Các trách nhiệm khác theo quy định của pháp luật 1.4.2. Trách nhiệm của nhà thầu thi công xây dựng - Chấp hành nghiêm chỉnh các quy định pháp luật về xây dựng. - Ngừng thi công xây dựng khi có biên bản ngừng thi công xây dựng. - Bồi thường thiệt hại do hành vi vi phạm gây ra. - Các trách nhiệm khác theo quy định của pháp luật. 1.4.3. Trách nhiệm của các cơ quan quản lý nhà nước về quản lý trật tự xây dựng a. Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã, phường, thị trấn - Đôn đốc, kiểm tra tình hình trật tự xây dựng đô thị trên địa bàn, ban hành kịp thời quyết định đình chỉ thi công xây dựng, quyết định cưỡng chế phá dỡ công trình vi phạm trật tự xây dựng đô thị theo thẩm quyền. - Xử lý những cán bộ dưới quyền được giao nhiệm vụ quản lý trật tự xây dựng đô thị để xảy ra vi phạm. - Chịu trách nhiệm về tình hình vi phạm trật tự xây dựng đô thị trên địa bàn. b. Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp huyện, quận - Đôn đốc, kiểm tra Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp xã trong việc thực hiện quản lý trật tự xây dựng đô thị thuộc địa bàn, ban hành kịp thời quyết định cưỡng chế phá dỡ công trình vi phạm trật tự xây dựng đô thị theo thẩm quyền. - Xử lý Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp xã, các cán bộ dưới quyền được giao nhiệm vụ quản lý trật tự xây dựng đô thị để xảy ra vi phạm. - Chịu trách nhiệm về tình hình vi phạm trật tự xây dựng đô thị trên địa bàn. - Kiến nghị Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương ban hành biện pháp cần thiết, phù hợp thực tế nhằm quản lý trật tự xây dựng đô thị có hiệu quả. SVTT: Lương Thị Hồng- Đô thị - KH11 Trang 10
  11. - Chuyên đề khóa luận tốt nghiệp- c. Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp tỉnh - Ban hành các quy định, biện pháp nhằm xử lý, khắc phục tình hình vi phạm trật tự xây dựng đô thị. Quyết định xử phạt vi phạm hành chính trong phạm vi thẩm quyền. - Xử lý Chủ tịch UBND cấp huyện và các cán bộ dưới quyền được giao nhiệm vụ quản lý trật tự xây dựng đô thị để xảy ra vi phạm. - Chịu trách nhiệm về tình hình trật tự xây dựng đô thị trên địa bàn tỉnh. d. Trách nhiệm của người có thẩm quyền quản lý trật tự xây dựng đô thị Chánh thanh tra Sở Xây dựng có trách nhiệm kiểm tra, đôn đốc, nắm tình hình trật tự xây dựng đô thị trên địa bàn, kiến nghị Giám đốc Sở Xây dựng báo cáo và đề xuất UBND cấp tỉnh những biện pháp chấn chỉnh, khắc phục; Giám đốc Sở Xây dựng, Chánh thanh tra Sở Xây dựng, Chánh thanh tra xây dựng cấp quận và cấp phường (nếu có), phòng quản lý đô thị cấp quận (nếu có) và thủ trưởng các cơ quan khác được giao nhiệm vụ quản lý trật tự xây dựng đô thị chịu trách nhiệm về tình hình vi phạm trật tự xây dựng đô thị thuộc thẩm quyền quản lý; xử lý các cán bộ dưới quyền được phân công quản lý trật tự xây dựng đô thị để xảy ra vi phạm. đ. Trách nhiệm của cán bộ, công chức, thanh tra viên được giao nhiệm vụ quản lý trật tự xây dựng đô thị Kiểm tra, phát hiện và báo cáo kịp thời những vi phạm trật tự xây dựng đô thị thuộc địa bàn được giao nhiệm vụ quản lý hoặc có biện pháp xử lý kịp thời vi phạm trật tự xây dựng đô thị thuộc thẩm quyền. Chịu trách nhiệm về những sai phạm trực tiếp hoặc gián tiếp trong quản lý trật tự xây dựng đô thị. Trường hợp cấp giấy phép xây dựng sai, cấp giấy phép xây dựng chậm thời hạn do pháp luật quy định, quyết định sai, quyết định không đúng thẩm quyền, không ra quyết định hoặc ra quyết định chậm so với thời gian quy định tại nghị định này đối với công trình vi phạm trật tự xây dựng đô thị SVTT: Lương Thị Hồng- Đô thị - KH11 Trang 11
  12. - Chuyên đề khóa luận tốt nghiệp- phải bồi thường thiệt hại, nếu gây hậu quả nghiêm trọng còn bị xử lý theo quy định của pháp luật hình sự. e. Trách nhiệm của cơ quan công an, cơ quan cung cấp dịch vụ điện, nước và các cơ quan liên quan khác - Thủ trưởng cơ quan công an xã, phường, thị trấn có trách nhiệm phối hợp với Thanh tra xây dựng có thẩm quyền xử lý vi phạm trật tự xây dựng đô thị, thực hiện nghiêm chỉnh các yêu cầu trong quyết định đình chỉ thi công xây dựng, quyết định cưỡng chế phá dỡ của cấp có thẩm quyền; trường hợp không thực hiện hoặc dung túng cho hành vi vi phạm để công trình tiếp tục xây dựng thì bị xử lý theo quy định hoặc có thể bị xử lý theo quy định của pháp luật hình sự khi để xảy ra hậu quả nghiêm trọng. - Thủ trưởng doanh nghiệp, cá nhân cung cấp dịch vụ điện, nước và các dịch vụ khác liên quan đến công trình xây dựng vi phạm trật tự xây dựng đô thị phải thực hiện nghiêm chỉnh, đúng thời hạn các yêu cầu trong quyết định đình chỉ thi công xây dựng, quyết định cưỡng chế phá dỡ của cấp có thẩm quyền; trường hợp không thực hiện, thực hiện không kịp thời hoặc dung túng, tiếp tay cho hành vi vi phạm thì bị xử lý theo quy định hoặc có thể bị xử lý theo quy định của pháp luật hình sự khi để xảy ra hậu quả nghiêm trọng. 1.5. Thẩm quyền xử lý vi phạm trật tự xây dựng Quy định tại Nghị định số 180/2007/NĐ-CP ngày 07 tháng 12 năm 2007 của Chính phủ quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Luật Xây dựng về xử lý vi phạm trật tự xây dựng đô thị như sau: 1.5.1. Thanh tra viên, cán bộ quản lý xây dựng cấp xã - Lập biên bản ngừng thi công xây dựng công trình, yêu cầu chủ đầu tư tự phá dỡ công trình vi phạm. SVTT: Lương Thị Hồng- Đô thị - KH11 Trang 12
  13. - Chuyên đề khóa luận tốt nghiệp- - Kiến nghị Chủ tịch UBND cấp xã quyết định đình chỉ thi công xây dựng hoặc quyết định cưỡng chế phá dỡ công trình vi phạm trật tự xây dựng đô thị thuộc thẩm quyền. 1.5.2. Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp xã - Quyết định đình chỉ thi công xây dựng đối với công trình xây dựng vi phạm thuộc địa bàn mình quản lý; quyết định cưỡng chế phá dỡ đối với công trình xây dựng vi phạm thuộc địa bàn do mình quản lý trừ những công trình quy định. - Tổ chức thực hiện cưỡng chế tất cả các công trình xây dựng vi phạm theo quyết định cưỡng chế của Chủ tịch UBND xã, Chủ tịch UBND cấp huyện và Chánh thanh tra Sở Xây dựng. - Xử lý cán bộ dưới quyền được phân công quản lý trật tự xây dựng đô thị để xảy ra vi phạm mà không xử lý kịp thời, dung túng bao che cho hành vi vi phạm. - Kiến nghị Chủ tịch UBND cấp huyện xử lý các trường hợp vi phạm trật tự xây dựng đô thị vượt thẩm quyền của Chủ tịch UBND cấp xã; xử lý cán bộ làm công tác quản lý trật tự xây dựng đô thị thuộc thẩm quyền quản lý của Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp huyện. 1. 5.3. Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp huyện - Quyết định cưỡng chế phá dỡ đối với công trình xây dựng vi phạm do UBND cấp huyện cấp giấy phép xây dựng hoặc Sở Xây dựng cấp giấy phép xây dựng mà công trình xây dựng đó đã bị UBND cấp xã quyết định đình chỉ thi công xây dựng. - Chỉ đạo Chủ tịch UBND cấp xã tổ chức thực hiện cưỡng chế phá đỡ những công trình xây dựng vi phạm theo quyết định của Chủ tịch UBND cấp huyện và của Chánh thanh tra Sở Xây dựng. - Xử lý Chủ tịch UBND cấp xã và những cán bộ dưới quyền được phân công quản lý trật tự xây dựng đô thị để xảy ra vi phạm mà không xử lý kịp thời hoặc dung túng bao che cho hành vi vi phạm. SVTT: Lương Thị Hồng- Đô thị - KH11 Trang 13
  14. - Chuyên đề khóa luận tốt nghiệp- 1.5.4. Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp tỉnh - Ban hành những quy định, quyết định nhằm ngăn chặn, khắc phục tình trạng vi phạm trật tự xây dựng đô thị trên địa bàn. - Ban hành quyết định xử lý đối với Chủ tịch UBND cấp huyện và những cán bộ dưới quyền được phân công quản lý trật tự xây dựng đô thị để xảy ra vi phạm, không xử lý kịp thời, dung túng bao che cho hành vi vi phạm. 1.5.5. Thẩm quyền xử lý vi phạm trật tự xây dựng đô thị của Trưởng phòng chuyên môn giúp UBND cấp huyện quản lý xây dựng đô thị hoặc Chánh thanh tra xây dựng cấp huyện - Yêu cầu Chủ tịch UBND cấp xã ban hành quyết định đình chỉ thi công xây dựng công trình, quyết định cưỡng chế phá dỡ công trình vi phạm thuộc thẩm quyền trong trường hợp Chủ tịch UBND cấp xã không ban hành kịp thời; đồng thời, đề nghị Chủ tịch UBND cấp huyện có hình thức xử lý kỷ luật đối với Chủ tịch UBND cấp xã. - Trình Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp huyện ban hành quyết định xử lý đối với những vi phạm vượt quá thẩm quyền của Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp xã; trình Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp huyện ban hành quyết định cưỡng chế phá dỡ công trình xây dựng vi phạm theo thẩm quyền. - Ban hành quyết định đình chỉ thi công xây dựng đối với công trình xây dựng vi phạm trật tự xây dựng đô thị mà UBND cấp xã không kịp thời xử lý. 1.5.6. Chánh thanh tra Sở Xây dựng - Quyết định đình chỉ thi công xây dựng công trình, quyết định cưỡng chế phá dỡ công trình vi phạm trật tự xây dựng đô thị đối với những công trình do Sở Xây dựng hoặc Ủy ban nhân dân cấp huyện cấp Giấy phép xây dựng trong trường hợp Ủy ban nhân dân cấp huyện buông lỏng quản lý, không ban hành quyết định kịp thời. SVTT: Lương Thị Hồng- Đô thị - KH11 Trang 14
  15. - Chuyên đề khóa luận tốt nghiệp- - Kiến nghị Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp tỉnh xử lý Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp huyện, các tổ chức, cá nhân được phân công quản lý trật tự xây dựng đô thị để xảy ra vi phạm. 1.6. Quy trình xử lý vi phạm trật tự xây dựng 1.6.1. Kiểm tra, phát hiện vi phạm, lập biên bản - Thanh tra viên xây dựng hoặc cán bộ quản lý xây dựng cấp xã có trách nhiệm phát hiện kịp thời các hành vi vi phạm pháp luật xây dựng trên địa bàn cấp xã, lập biên bản vi phạm ngừng thi công xây dựng công trình và yêu cầu chủ đầu tư thực hiện các nội dung được ghi trong biên bản. - Biên bản ngừng thi công xây dựng phải ghi rõ nội dung vi phạm và biện pháp xử lý, đồng thời gửi ngay cho Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp xã để báo cáo.Trường hợp chủ đầu tư vắng mặt hoặc cố tình vắng mặt thì biên bản vẫn có giá trị thực hiện. 1.6.2. Đình chỉ thi công công trình - Trong thời hạn 24 giờ, kể từ khi lập biên bản ngừng thi công xây dựng mà chủ đầu tư không ngừng thi công xây dựng để thực hiện các nội dung trong biên bản thì Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp xã ban hành quyết định đình chỉ thi công xây dựng công trình, buộc chủ đầu tư thực hiện các nội dung trong biên bản ngừng thi công xây dựng. - Trong thời hạn 24 giờ, kể từ thời điểm ban hành quyết định đình chỉ thi công xây dựng công trình của Ủy ban nhân dân cấp xã thì các cơ quan liên quan phải có trách nhiệm tổ chức thực hiện: + Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp xã tổ chức lực lượng cấm các phương tiện vận chuyển vật tư, vật liệu, công nhân vào thi công xây dựng công trình vi phạm trật tự xây dựng đô thị + Người có thẩm quyền ký kết hợp đồng dịch vụ cung cấp điện, nước và các dịch vụ liên quan ngừng cung cấp các dịch vụ đối với công trình xây dựng vi SVTT: Lương Thị Hồng- Đô thị - KH11 Trang 15
  16. - Chuyên đề khóa luận tốt nghiệp- phạm. Trường hợp chủ đầu tư vắng mặt hoặc cố ý vắng mặt, quyết định đình chi thi công xây dựng vẫn có hiệu lực. 1.6.3. Cưỡng chế, phá dỡ công trình vi phạm UBND cấp xã ban hành quyết định cưỡng chế phá dỡ và tổ chức phá dỡ: Sau thời hạn 03 ngày (kể cả ngày nghỉ), kể từ khi ban hành quyết định đình chỉ thi công xây dựng đối với công trình xây dựng không phải lập phương án phá dỡ hoặc sau 10 ngày (kể cả ngày nghỉ), kể từ khi ban hành quyết định đình chỉ thi công xây dựng đối với công trình xây dựng phải lập phương án phá dỡ mà chủ đầu tư không tự thực hiện các nội dung ghi trong biên bản ngừng thi công xây dựng. Chủ đầu tư phải chịu toàn bộ chi phí lập phương án phá dỡ và chi phí tổ chức cưỡng chế phá dỡ. Đối với công trình xây dựng vi phạm mà do UBND cấp huyện hoặc Sở Xây dựng cấp Giấy phép xây dựng, trong thời hạn 24 giờ, kể từ khi UBND cấp xã ban hành quyết định đình chỉ thi công xây dựng, Ủy ban nhân dân cấp xã có trách nhiệm gửi hồ sơ lên Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp huyện. Trong thời hạn 03 ngày, kể từ khi nhận được hồ sơ, Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp huyện phải ban hành quyết định cưỡng chế phá dỡ. Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp xã chịu trách nhiệm tổ chức cưỡng chế phá dỡ. Đối với trường hợp đình chỉ thi công xây dựng buộc chủ đầu tư phải xin cấp giấy phép xây dựng theo quy định thì thời hạn tối đa ban hành chế phá dỡ theo quyết định cưỡng quy định 60 ngày, kể từ ngày có quyết định đình chỉ thi công xây dựng, chủ đầu tư không xuất trình giấy phép xây dựng do cơ quan có thẩm quyền cấp thì bị cưỡng chế phá dỡ. Ủy ban nhân dân cấp xã ban hành quyết định cưỡng chế phá dỡ và tổ chức thực hiện cưỡng chế phá dỡ. Chủ đầu tư phải chịu toàn bộ chi phí tổ chức thực hiện cưỡng chế phá dỡ.Trường hợp chủ đầu tư vắng mặt hoặc cố tình vắng mặt thì quyết định cưỡng chế phá dỡ vẫn phải được tổ chức thực hiện. SVTT: Lương Thị Hồng- Đô thị - KH11 Trang 16
  17. - Chuyên đề khóa luận tốt nghiệp- Những trường hợp không phải phê duyệt phương án phá dỡ: - Công trình xây dựng tạm. - Bộ phận công trình, công trình xây dựng có độ cao từ 3m trở xuống so với nền đất. - Móng công trình xây dựng là móng gạch, đá; móng bê tông độc lập không liên kết với những công trình lân cận. 1.3. Công trình xây dựng sai phép 1.3.1. Khái niệm Công trình xây dựng sai phép được hiểu là: Xây dựng sai một trong các nội dung của giấy phép xây dựng và các bản vẽ thiết kế được cơ quan cấp giấy phép xây dựng đóng dấu kèm theo giấy phép xây dựng được cấp. (Khoản 1, Điều 6, TT 02/2014/TT-BXD ) Những loại công trình này đều đã có xin phép xây dựng xong sau khi có giấy phép lại xây dựng không như trong giấy phép đã duyệt. Hầu hết là xây lấn, xây tăng thêm so với giới hạn đã cho phép. Những công trình này rất nhiều vì chủ đầu tư trong quá trình xây dựng thường lấy cớ là đã có Giấy phép xây dựng để che mắt sau đó là thực hiện hành vi xây dựng sai phép. 1.3.2. Các hình thức xây dựng sai phép Công trình xây dựng được xem như sai phép khi vi phạm nội dung Giấy phép xây dựng với một trong các nội dung sau: ▪ Thay đổi vị trí xây dựng công trình ▪ Sai cốt nền xây dựng công trình ▪ Vi phạm chỉ giới đường đỏ, chỉ giới xây dựng ▪ Sai diện tích xây dựng (tầng một) ▪ Chiều cao công trình vượt quá chiều cao được quy định trong giấy phép xây dựng ▪ Xây dựng vượt quá số tầng quy định trong giấy phép xây dựng SVTT: Lương Thị Hồng- Đô thị - KH11 Trang 17
  18. - Chuyên đề khóa luận tốt nghiệp- ▪ Vi phạm những quy định về quản lý quy hoạch xây dựng đã được duyệt Các trường hợp không được coi là hành vi xây dựng sai phép Quy định tại khoản 2- Điều 6, thông tư 02/2014/ TT- BXD hướng dẫn nghị định số 121/2013/ NĐ- CP ngày 10 tháng 10 năm 2013 của Chính phủ quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong hoạt động xây dựng, kinh doanh bất động sản; khai thác, sản xuất, kinh doanh vật liệu xây dựng, quản lý công trình hạ tầng kỹ thuật; quản lý phát triển nhà và công sở Việc xây dựng nhà ở riêng lẻ thuộc một trong các trường hợp sau đây thì không coi là hành vi xây dựng sai phép: - Thay đổi thiết kế bên trong công trình mà không ảnh hưởng đến việc phòng cháy chữa cháy; môi trường; công năng sử dụng; kết cấu chịu lực chính hoặc kiến trúc mặt ngoài công trình; - Giảm số tầng so với giấy phép xây dựng đối với những khu vực chưa có quy hoạch chi tiết xây dựng tỷ lệ 1/500 hoặc thiết kế đô thị đã được phê duyệt. Các công trình xây dựng sai phép phổ biến hiện nay chủ yếu vi phạm các nội dung sau: a. Công trình xây dựng lấn chiếm về diện tích đất Hành vi vi phạm của chủ xây dựng trong quá trình xây dựng công trình đã xây sai chỉ giới xây dựng, xây vượt quá diện tích cho phép được quy định trong giấy phép xây dựng như : xây dựng lấn chiếm sân chung, lối đi chung , lấn ra vỉa hè phố, hành lang của tập thể ,lấn chiếm diện tích hộ giáp ranh, b. Công trình lấn chiếm không gian chung ìTnh trạng xây dựng lấn chiếm đất lưu không ảnh hưởng tới kiến trúc cảnh quan, vi phạm hành lang an toàn cấp điện, cấp nước, hành lang bảo vệ sông, mương thoát nước, đê điều và các công trình kỹ thuật , . c. Công trình xây dựng vượt quá chiều cao cho phép của công trình, tăng thêm số tầng với giới hạn đã cho phép SVTT: Lương Thị Hồng- Đô thị - KH11 Trang 18
  19. - Chuyên đề khóa luận tốt nghiệp- Các công trình vi phạm trên hiện nay rất phổ biến, vì hình thức vi phạm tinh vi hơn, khó nhận biết hơn. Và một phần do công tác quản lý xây dựng còn nhiều hạn chế, yếu kém. 1.3.3. Chế tài xử lý công trình xây dựng sai phép trong vi phạm trật tự xây dựng Quy định chế tài xử phạt hành chính đối với các trường hợp sau: Tại Điều 6- Thông tư 02/2014/TT-BXD hướng dẫn Nghị định số 121/2013/NĐ- CP ngày 10 tháng 10 năm 2013 của Chính phủ quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong hoạt động xây dựng; kinh doanh bất động sản; khai thác, sản xuất, kinh doanh vật liệu xây dựng; quản lý công trình hạ tầng kỹ thuật; quản lý phát triển nhà và công sở có quy định các trường hợp sau áp dụng biện pháp xử phạt hành chính và các biện pháp kèm theo: - Các trường hợp: + Xây dựng sai nội dung giấy phép mà không vi phạm chỉ giới xây dựng, không gây ảnh hưởng các công trình lân cận, + Xây dựng sai phép mà không có tranh chấp, xây dựng trên đất thuộc quyền sử dụng hợp pháp - Đối với trường hợp cấp phép sửa chữa, cải tạo như sau: + Phạt cảnh cáo hoặc phạt tiền từ 500.000 đồng đến 1.000.000 đồng đối với xây dựng nhà ở riêng lẻ ở nông thôn. + Phạt tiền từ 3.000.000 đồng đến 5.000.000 đồng đối với xây dựng nhà ở riêng lẻ ở đô thị; + Phạt tiền từ 20.000.000 đồng đến 30.000.000 đồng đối với xây dựng công trình thuộc trường hợp phải lập báo cáo kinh tế - kỹ thuật xây dựng công trình hoặc lập dự án đầu tư xây dựng công trình. SVTT: Lương Thị Hồng- Đô thị - KH11 Trang 19
  20. - Chuyên đề khóa luận tốt nghiệp- - Đối với trường hợp cấp phép xây dựng mới như sau: + Phạt cảnh cáo hoặc phạt tiền từ 500.000 đồng đến 1.000.000 đồng đối với xây dựng nhà ở riêng lẻ ở nông thôn. + Phạt tiền từ 10.000.000 đồng đến 20.000.000 đồng đối với xây dựng nhà ở riêng lẻ ở đô thị. + Phạt tiền từ 30.000.000 đồng đến 50.000.000 đồng đối với xây dựng công trình thuộc trường hợp phải lập báo cáo kinh tế - kỹ thuật xây dựng công trình hoặc lập dự án đầu tư xây dựng công trình Ngoài việc bị xử phạt vi phạm hành chính trên, còn bị buộc nộp lại số lợi bất hợp pháp có được bằng 40% giá trị phần xây dựng sai phép đối với công trình là nhà ở riêng lẻ và bằng 50% giá trị phần xây dựng sai phép, sai thiết kế được phê duyệt hoặc sai quy hoạch xây dựng hoặc thiết kế đô thị được duyệt đối với công trình thuộc dự án đầu tư xây dựng hoặc công trình chỉ yêu cầu lập báo cáo kinh tế - kỹ thuật xây dựng công trình. Sau khi chủ đầu tư hoàn thành việc nộp phạt thì cơ quan có thẩm quyền cấp giấy phép xây dựng hoặc điều chỉnh giấy phép xây dựng. Điều 8. Về xác định giá trị phần xây dựng sai phép, không phép, sai thiết kế được duyệt, sai quy hoạch hoặc sai thiết kế đô thị được duyệt quy định tại Khoản 9 điều 13 Nghị định số 121/2013/NĐ- CP Áp dụng đối với trường hợp khi người có thẩm quyền phát hiện hành vi vi phạm hành chính thì hành vi này đã kết thúc, công trình xây dựng đã được hoàn thành, đưa vào sử dụng: a. Đối với công trình chỉ yêu cầu lập báo cáo kinh tế - kỹ thuật xây dựng công trình, lập dự án đầu tư xây dựng công trình hoặc công trình xây dựng khác trừ nhà ở riêng lẻ: - Trường hợp xây dựng công trình nhằm mục đích kinh doanh được tính bằng số m2 sàn xây dựng vi phạm nhân với giá tiền 1m2 theo hợp đồng đã ký. SVTT: Lương Thị Hồng- Đô thị - KH11 Trang 20
  21. - Chuyên đề khóa luận tốt nghiệp- - Trường hợp xây dựng công trình không nhằm mục đích kinh doanh được tính bằng số m2 sàn xây dựng vi phạm nhân với giá tiền 1m2 theo dự toán được duyệt. b. Đối với nhà ở riêng lẻ được tính bằng số m 2 xây dựng vi phạm nhân với giá tiền 1m2 xây dựng tại thời điểm vi phạm cộng với số m2 đất xây dựng vi phạm nhân với giá tiền 1m2 đất do Ủy ban nhân dân cấp tỉnh ban hành hằng năm, trong đó giá trị đất được xác định theo nguyên tắc sau: -Tầng 1(hoặc tầng trệt) tính bằng 100% giá tiền 1m2 đất tại vị trí đó nhân với số m2 đất xây dựng vi phạm. -Từ tầng 2 trở lên tính bằng 50% giá tiền 1m2 đất tại tầng 1 nhân với số m2 đất xây dựng vi phạm. Người có thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính quyết định và chịu trách nhiệm trước pháp luật về việc xác định giá trị phần xây dựng sai phép, không phép, sai thiết kế được duyệt, sai quy hoạch hoặc sai thiết kế đô thị được duyệt. Hành vi không thuộc quy định tại Khoản 3, Khoản 5 Nghị định 121/2013/NĐ- CP ngày 10 tháng 10 năm 2013 thì bị xử lý theo quy định tại Điều 13, Nghị định số 180/2007/NĐ-CP Công trình xây dựng sai nội dung Giấy phép xây dựng được cơ quan có thẩm quyền cấp thì bị xử lý như sau: - Lập biên bản ngừng thi công xây dựng, yêu cầu tự phá dỡ phần công trình sai nội dung Giấy phép xây dựng. - Trường hợp chủ đầu tư không ngừng thi công xây dựng: Công trình phải bị đình chỉ thi công xây dựng, buộc chủ đầu tư tự phá dỡ phần công trình sai nội dung Giấy phép xây dựng, đồng thời, áp dụng các biện pháp ngừng cung cấp các dịch vụ điện, nước và các dịch vụ khác liên quan đến xây dựng công trình; SVTT: Lương Thị Hồng- Đô thị - KH11 Trang 21
  22. - Chuyên đề khóa luận tốt nghiệp- cấm các phương tiện vận tải chuyên chở vật tư, vật liệu, công nhân vào thi công xây dựng. - Trường hợp chủ đầu tư không tự phá dỡ phần công trình sai nội dung Giấy phép xây dựng được cấp : Phải bị cưỡng chế phá dỡ. Chủ đầu tư phải chịu trách nhiệm về toàn bộ chi phí tổ chức cưỡng chế phá dỡ. Tùy mức độ vi phạm, chủ đầu tư còn phải bồi thường thiệt hại do hành vi vi phạm gây ra. 1.4. Các cơ sở pháp luật về công tác quản lý và xử lý công trình xây dựng sai phép - Bộ Luật Xây dựng ngày 26 tháng 11 năm 2003 - Luật Thanh tra năm 2013 - Nghị định số 180/2007/NĐ-CP ngày 07 tháng 12 năm 2007 của Chính phủ quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Luật Xây dựng về xử lý vi phạm trật tự xây dựng đô thị; - Nghị định số 64/2012/NĐ-CP ngày 04/9/2012 của Chính phủ về cấp giấy phép xây dựng; - Thông tư 10/2012/TT-BXD ngày 20/12/2012 của Bộ Xây dựng hướng dẫn chi tiết một số nội dung của Nghị định số 64/2012/NĐ-CP ngày 04/9/2012 của Chính phủ về cấp giấy phép xây dựng; - Nghị định số 121/2013/NĐ-CP ngày 10 tháng 10 năm 2013 của Chính phủ quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong hoạt động xây dựng; kinh doanh bất động sản; khai thác, sản xuất, kinh doanh vật liệu xây dựng; quản lý công trình hạ tầng kỹ thuật; quản lý phát triển nhà và công sở; - Thông tư 02/2014/TT-BXD hướng dẫn Nghị định số 121/2013/NĐ-CP ngày 10/10/2013 của Chính phủ quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong hoạt động xây dựng; kinh doanh bất động sản; khai thác, sản xuất, kinh doanh vật liệu xây dựng, quản lý công trình hạ tầng kỹ thuật; quản lý phát triển nhà và công sở ( hiệu lực ngày 02 tháng 04 năm 2014). SVTT: Lương Thị Hồng- Đô thị - KH11 Trang 22
  23. - Chuyên đề khóa luận tốt nghiệp- - Nghị định số 81/2013/NĐ-CP ngày 19 tháng 7 năm 2013 của Chính phủ quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật Xử lý vi phạm hành chính - Nghị định 26/2013/NĐ-CP của Chính phủ về tổ chức và hoạt động của Thanh tra xây dựng ngày 29/09/2013 - Chỉ thị số 02/2007/CT-BXD ngày 07/2/2007 của Bộ trưởng Bộ Xây dựng về việc đẩy mạnh công tác cấp giáy phép xây dựng và tăng cường quản lý trật tự xây dựng; - Nghị định số 12/2009/NĐ-CP ngày 12/02/2009 về quản lý dự án đầu tư xây dựng công trình; - Quyết định 46/QĐ-UBND về việc kiện toàn tổ chức và hoạt động của Thanh tra xây dựng Hà Nội. - Quyết định số 09/2014/QĐ-UBND ngày 14/02/2014 kèm quy chế phối hợp quản lý trật tự xây dựng giữa Sở Xây dựng và UBND quận, huyện, thị xã, xã, phường, thị trấn, trên địa bàn TP Hà Nội. - Quyết định số 05/2013/QĐ-UBND ngày 1/20/2010 của Ủy ban nhân dân thành phố Hà Nội về việc Ban hành Quy chế tổ chức và hoạt động của Sở Xây dựng thành phố Hà nội - Quyết định số 15/2008/QĐ-UBND ngày 12/03/2008 của Ủy ban nhân dân thành phố Hà Nội ban hành Quy định trách nhiệm quản lý chất lượng công trình xây dựng trên địa bàn thành phố Hà Nội. SVTT: Lương Thị Hồng- Đô thị - KH11 Trang 23
  24. - Chuyên đề khóa luận tốt nghiệp- Tiểu kết Chương 1 Công tác xử lý công trình sai phép đóng vai trò vô cùng quan trọng trong quản lý nhà nước về trật tự xây dựng đô thị. Công trình sai phép được kiểm tra và xử lý nghiêm minh, hiệu quả sẽ đảm bảo hài hòa và gắn kết các yếu tố kiến trúc, cảnh quan, môi trường và sự phát triển đô thị hiện đại. Quan trọng hơn cả là biểu hiện sự thống nhất cao về một đô thị xây dựng có trật tự, kỷ cương và văn minh cao, đảm bảo tính nghiêm minh của pháp chế XHCN Việt Nam. Qua việc tìm hiểu những cơ sở lý luận và pháp lý về quản lý công trình xây dựng sai phép cho ta thấy được tầm quan trọng của công tác này. Toàn bộ Chương 1 đã khái quát được khái niệm, thẩm quyền, trách nhiệm, nguyên tắc của cơ quan quản lý trong trật tự xây dựng đô thị. Bên cạnh đó, còn nêu một cách cụ thể những cơ sở pháp lý áp dụng cho công tác kiểm tra, xử lý công trình sai phép như: Các hình thức xây dựng sai phép và các biện pháp, chế tài xử lý cụ thể đối với từng vi phạm. Những cơ sở lý luận và pháp lý ở Chương 1 sẽ là căn cứ quan trọng cho việc nghiên cứu thực trạng công tác quản lý và xử lý công trình xây dựng sai phép tại quận Hai Bà Trưng, từ đó đánh giá được những ưu điểm cũng như hạn chế, nguyên nhân dẫn đến hạn chế của công tác này ở Chương 2, đồng thời cũng là căn cứ quan trọng để đưa ra những kiến nghị và đề xuất cụ thể nhằm nâng cao chất lượng và hiệu quả công tác quản lý trật tự xây dựng nói chung và xử lý công trình sai phép nói riêng trong thời gian tới. SVTT: Lương Thị Hồng- Đô thị - KH11 Trang 24
  25. - Chuyên đề khóa luận tốt nghiệp- Chương 2: THỰC TRẠNG CÔNG TÁC XỬ LÝ CÔNG TRÌNH XÂY DỰNG SAI PHÉP TRÊN ĐỊA BÀN QUẬN HAI BÀ TRƯNG 2.1. Tổng quan chung về quận Hai Bà Trưng 2.1.1. Vị trí địa lý Quận Hai Bà Trưng có vị trí đặc biệt quan trọng, là trung tâm kinh tế- xã hội của thủ đô nói riêng và cả nước nói chung. Là địa bàn có hoạt động kinh tế thương mại, dịch vụ phát triển của thành phố Hà Nội. Quận Hai Bà Trưng nằm ở phía Đông Nam của thành phố Hà Nội. • Phía Bắc giáp quận Hoàn Kiếm Bản đồ Quận Hai Bà Trưng • Phía Đông giáp sông Hồng, qua bờ sông là quận Long Biên • Phía Tây chủ yếu giáp quận Đống Đa, một phần nhỏ giáp quận Thanh Xuân • Phía Nam giáp quận Hoàng Mai. Quận có diện tích 9,248 km2 được chia thành 20 phường : Bạch Đằng , Bách Khoa , Bạch Mai, Bùi Thị Xuân, Cầu Dền , Nguyễn Du, Phạm Đình Hổ, Phố Huế, Quỳnh Lôi, Quỳnh Mai,Thanh Lương, Thanh Nhàn, Trương Định ,Vĩnh Tuy, Lê Đại Hành, Đông Mác, Đông Nhàn, Minh Khai, Đồng Tâm. Với số dân là 202.700 người, mật độ dân số trung bình là 22.094 người/km2. - Trụ sở UBND quận: số 30 phố Lê Đại Hành SVTT: Lương Thị Hồng- Đô thị - KH11 Trang 25
  26. - Chuyên đề khóa luận tốt nghiệp- 2.1.2. Tình hình kinh tế- xã hội a. Tiềm năng kinh tế Trên địa bàn quận Hai Bà Trưng có nhiều tập đoàn, nhà máy, xí nghiệp của Trung ương và Hà Nội như: Dệt Kim Đồng Xuân; cảng Hà Nội; cụm công nghiệp Minh Khai-Vĩnh Tuy, Tập đoàn Vincom Center Bà Triệu với hàng chục xí nghiệp nhà máy, chủ yếu thuộc các ngành dệt, cơ khí, chế biến thực phẩm. Kinh tế nhiều thành phần trên địa bàn quận phát triển nhanh. Hiện trên địa bàn quận có hơn 3.300 doanh nghiệp, trong đó 70% là thương mại, dịch vụ, còn lại là hoạt động công nghiệp. Năm 2012, giá trị sản xuất công nghiệp ngoài quốc doanh tăng 14,5%; doanh thu thương mại, du lịch, dịch vụ tăng hơn15%; tổng thu ngân sách nhà nước trên địa bàn quận đạt 933,841 tỷ đồng. Trên địa bàn quận có nhiều trung tâm, nhiều trường đại học, cao đẳng như trường đại học Kinh tế Quốc Dân, đại học Bách Khoa, đại học Xây Dựng, có tốc độ tăng cơ học cao, nguồn nhân lực dồi dào, là nơi tập trung đông đảo đội ngũ các nhà nghiên cứu giảng dạy, trí thức, đây cũng là lợi thế cơ bản của quận. Với vai trò đặc biệt quan trọng là trung tâm kinh tế- xã hội quốc gia nên quận Hai Bà Trưng đã, đang và sẽ luôn nhận được sự quan tâm của Trung ương Đảng, Chính phủ, sự chỉ đạo trực tiếp của Thành uỷ, UBND và sự giúp đỡ của các sở, ban, ngành, đoàn thể thành phố. Trang 26 SVTT: Lương Thị Hồng- Đô Thị - KH11
  27. - Chuyên đề khóa luận tốt nghiệp- b. Tình hình đầu tư xây dựng Với kết cấu hạ tầng hiện đại và đồng bộ quận Hai Bà Trưng là nơi thu hút các nhà đầu tư xây dựng trong và ngoài nước. Tính đến cuối năm 2013 tổng số dự án nước ngoài trên địa bàn quận là 34 dự án, với tổng số vốn đầu tư 302 triệu USD, bình quân USD, bình quân 9,16 triệu USD/ dự án. Trong đó đầu tư vào lĩnh vực dịch vụ chiếm lớn nhất 50,16% tổng số vốn đầu tư), tiếp đến là lĩnh vực công nghiệp ( chiếm 49,38%) và nông lâm thủy sản chiếm (0,46%). Trong những năm gần đây, nhiều công trình, dự án được triển khai, góp phần thực hiện có hiệu quả những chủ trương, định hướng phát triển của thành phố Hà Nội như: cầu Vĩnh Tuy, trung tâm thương mại chợ Mơ, công viên tuổi trẻ thủ đô, khu đô thị Tim City phường Vĩnh Tuy. Quận đã tập trung chỉ đạo thực hiện đối với công tác đầu tư xây dựng cơ bản và công tác gải phóng mặt bằng các công trình, dự án trọng điểm của thành phố và quận trên địa bàn, trong đó tập trung các dự án: Đường vành đai I, vành đai II, dự án thoát nước giai đoạn II, đường Thanh Nhàn, đường vào nghĩa trang Hợp Thiện, các dự án phục vụ xây dựng trạm y tế phường, trường học chuẩn quốc gia, Giải ngân vốn đầu tư xây dựng cơ bản của quận đạt 96% kế hoạch. Tổ chức lễ khởi công dự án cải tạo và xây dựng lại khu tập thể Nguyễn Công Trứ; hoàn thành xây dựng 4/4 trường mần non công lập tại phường Thanh Nhàn và Lê Đại Hành. Tóm lại, Cùng với những điều kiện thuận thuận lợi trên thì quá trình xây dựng, phát triển kinh tế, văn hóa –xã hội của quận Hai Bà Trưng còn gặp phải không ít khó khăn tác động không nhỏ đến công tác quản lý trật tự xây dựng đô thị trên địa bàn. Trang 27 SVTT: Lương Thị Hồng- Đô Thị - KH11
  28. - Chuyên đề khóa luận tốt nghiệp- 2.2. Thực trạng công tác xử lý công trình xây dựng sai phép trên địa bàn quận Hai Bà Trưng 2.2.1. Khát quát về tình hình vi phạm giấy phép xây dựng trong trật tự xây dựng đô thị trên địa bàn quận Hai Bà Trưng Trong những năm gần đây, hiện tượng các công trình xây dựng sai phép vẫn diễn ra phổ biến trên địa bàn các phường thuộc quận Hai Bà Trưng như: Xây dựng lấn chiếm khoảng không, vi phạm hành lang an toàn cấp điện, cấp nước, hành lang bảo vệ sông, xây dựng lấn diện tích ra ngõ chung sân chung của các hộ, của tập thể, lấn ra vỉa hè, đường đi, xây dựng trên các mương thoát nước của khu dân cư, hành lang, chiếm không gian các hộ liền kề, gây nên vi phạm hàng loạt tại một số khu dân cư gây bất hợp lý về cảnh quan, trật trội về quy hoạch xây dựng của thủ đô. Xuất hiện ngay ở các tuyến đường chính, nhiều ngôi nhà được xây dựng không cùng một cốt nền, chiều cao thân, mái, thậm chí có nhiều ngôi nhà “thụt, thò” trên cùng tuyến phố. Theo báo cáo tổng kết năm và đánh giá của thanh tra xây dựng quận Hai Bà Trưng năm 2012, năm 2013 như sau: Bảng 2.1: Bảng báo cáo kết quả kiểm tra chất lượng công trình xây dựng sau giấy phép trên địa bàn quận Hai Bà Trưng (giai đoạn năm 2012- 2013) Trang 28 SVTT: Lương Thị Hồng- Đô Thị - KH11
  29. - Chuyên đề khóa luận tốt nghiệp- Năm 2012 Năm 2013 Tổng số Số công Tổng số Số công STT Tên phường giấy phép trình xây giấy phép trình xây đã cấp dựng sai đã cấp dựng sai phép phép 1 Nguyễn Du 218 13 192 09 2 Lê Đại Hành 101 06 98 14 3 Bùi Thị Xuân 208 02 202 16 4 Đông Nhàn 167 08 180 02 5 Đông Mác 201 04 193 07 6 Bạch Mai 98 02 110 12 7 Thanh Lương 104 02 118 10 8 Quỳnh Lôi 84 04 99 04 9 Quỳnh Mai 91 08 122 05 10 Trương Định 205 01 201 06 11 Ngô Thị Nhậm 151 10 175 03 12 Phạm Đình Hổ 101 01 158 11 13 Bách Khoa 85 09 114 08 14 Phố Huế 71 11 114 05 15 Minh Khai 121 08 171 10 16 Đồng Tâm 101 02 120 03 17 Cầu Dền 73 03 103 08 18 Vĩnh Tuy 140 01 189 11 19 Thanh Nhàn 63 06 114 06 20 Bạch Đằng 108 07 98 10 Tổng 2.497 98 2.861 158 Trang 29 SVTT: Lương Thị Hồng- Đô Thị - KH11
  30. - Chuyên đề khóa luận tốt nghiệp- Nguồn: Báo cáo tổng kết của Thanh tra xây dựng quận Hai Bà Trưng giai đoạn ( 2012-2013) Qua bảng 2.1 ta có thể thấy: Các vi phạm tập trung nhiều ở các phường: Lê Đại Hành, Bùi Thị Xuân, Bạch Mai, Ngô Thị Nhậm, Quỳnh Lôi, Nguyễn Du, Quỳnh Mai . Các phường này có số GPXD xin cấp ít nhưng tình trạng xây dựng sai giấy phép lại xảy ra nhiều hơn và có xu hướng tăng. Hiện nay, phường Lê Đại Hành và Bùi Thị Xuân là phường có tổng số công trình sai phép nhiều nhất ở quận và Hà Nội hiện nay. Có thể kể tên một số công trình điển hình như: Trên 3 tuyến phố trọng điểm của phường Bùi Thị Xuân, quận Hai Bà Trưng đã có đến 6 công trình vi phạm nghiêm trọng các quy định về quản lý trật tự xây dựng tại các địa chỉ: số nhà 19 Triệu Việt Vương, số nhà 22 Triệu Việt Vương, số nhà 107A Bùi Thị Xuân, số nhà 135 và số nhà 137 Bùi Thị Xuân và số 86 Mai Hắc Đế. Những vi phạm trên đã được Sở Xây dựng phát hiện, có văn bản yêu cầu UBND quận Hai Bà Trưng kiểm tra, xử lý vì đây là những công trình thuộc thẩm quyền cấp phép của UBND quận đang xây dựng với quy mô lớn, không phù hợp với cảnh quan và xây dựng sai nội dung giấy phép . Những vi phạm chủ yếu của chủ đầu tư các công trình này là xây không đúng mật độ xây dựng theo giấy phép và xây dựng vượt số tầng quy định trong giấy phép với diện tích sàn chênh lệch cả ngàn mét vuông. Lấn chiếm vỉa hè và hành lang an toàn giao thông. Đơn cử như công trình số 19 Triệu Việt Vương của gia đình ông Nguyễn Văn Minh giấy phép chỉ cấp cao 9 tầng, ngôi nhà được xây dựng theo lối kiến trúc Pháp nhưng hiện đã xây đến 12 tầng, diện tích sai phép là 1.055m2, không bảo đảm độ lùi công trình theo quy định. Lấn chiếm không gian vỉa hè, vi phạm vào hành lang an toàn giao thông. Trang 30 SVTT: Lương Thị Hồng- Đô Thị - KH11
  31. - Chuyên đề khóa luận tốt nghiệp- Số nhà 22 Triệu Việt Vương chỉ được cấp phép 6 tầng nhưng chủ đầu tư đã tự ý chồng thêm 3 tầng, với diện tích sai phép là 1.239mm2 Đặc biệt, tòa nhà số 107A Bùi Thị Xuân thuộc sở hữu của bà Lê Thị Hồng Thái thường trú tại số 387 phố Bạch Mai, Phường Bạch Mai đã xây dựng sai nội dung giấy phép và sai thiết kế được duyệt được cấp phép xây 6 tầng nhưng chủ đầu tư đã xây 9 tầng, vi phạm khoản 2, điều 5 Nghị định số 180/2007/NĐ - CP ngày 7/12/2007 của Chính phủ. Mặc dù các cấp chính quyền quận Hai Bà Trưng đã tích cực tuyên truyền, vận động, thuyết phục chủ đầu tư nghiêm túc chấp hành các quy định của pháp luật nhưng chủ đầu tư vẫn cố tình không hợp tác; đồng thời cản trở việc tháo dỡ các hạng mục vi phạm. Trên đây là ví dụ rất điển hình về hành vi vi phạm trật tự xây dựng trên địa bàn phường Bùi Thị Xuân, quận Hai Bà Trưng. Chỉ có 1 phường trong một đợt kiểm tra có tới 6 công trình sai phép. Có thể ví dụ này chưa thể đủ đánh giá hết được những sai phạm trong hoạt động xây dựng từ các chủ đầu tư trên địa bàn quận. Nhưng qua những ví dụ điển hình này có thể thấy rằng việc các công trình sai phép diễn ra ngày càng phức tạp. Các chủ đầu tư dường như bất chấp pháp luật. Trong khi lực lượng thanh tra, kiểm tra và quản lý xây dựng- trật tự xây dựng từ cấp thành phố, quận, phường vào cuộc nhưng chưa thể hạn chế được những sai phạm mà các chủ đầu tư gây ra. Phải chăng pháp luật xử phạt lại quá nhẹ nhàng? Phải chăng lực lượng còn mỏng, năng lực quản lý còn chưa vững ? Xử lý còn thiếu cương quyết như UBND phường Bùi Thị Xuân? Sai phạm ở đây xảy ra nguyên do có thể kể đến lớn nhất là do ý thức từ phía chủ đầu tư, sau đó là các chế tài xử lý vi phạm trật tự xây dựng còn quá nhẹ nhàng và cuối cùng vẫn là nguyên do từ phía cơ quan quản lý nhà nước về trật tự xây dựng. Trên đây là những tổng quan và minh họa cho tình hình vi phạm trật tự xây dựng theo giấy phép trên địa bàn quận Hai Bà Trưng. Trang 31 SVTT: Lương Thị Hồng- Đô Thị - KH11
  32. - Chuyên đề khóa luận tốt nghiệp- Về công tác xử lý các sai phạm trong khi xây dựng công trình theo giấy phép trên địa bàn quận trong những năm gần đây sẽ được đề cập tới trong phần tiếp theo. 2.2.2. Một số kết quả đạt được trong công tác xử lý công trình xây dựng sai phép trên địa bàn quận Hai Bà Trưng hiện nay. Trong những năm qua, công tác quản lý trật tự xây dựng cũng như xử lý vi phạm công trình xây dựng sai phép trên địa bàn quận được đặc biệt chú trọng và quan tâm. UBND quận đã tập trung chỉ đạọ, đôn đốc các phường phải xử lý quyết liệt và dứt điểm có vụ tồn đọng, kéo dài gây bức xúc cho dư luận và báo chí. Thực hiện Chỉ thị 30/2012/CT- UBND quận về tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra các công trình xây dựng trên địa bàn quận. Thanh tra xây dựng quận phối hợp với chính quyền cơ sở các phường tổ chức nhiều đợt ra quân kiểm tra các công trình, dự án đầu tư có quy mô lớn trên địa bàn quận. Riêng trong quý 1 năm 2013 đã tổ chức ra quân kiểm tra 838 lượt công trình, dự án xây dựng trên địa bàn 6 phường: Bùi Thị Xuân, Lê Đại Hành, Ngô Thị Nhậm, Phố Huế, Bách Khoa, Vĩnh Tuy đã phát hiện ra và xử lý: 103 công trình vi phạm trật tự xây dựng trong đó có 35 công trình xây dựng sai phép. Trong giai đoạn 5 năm thực hiện quyết định số 89/2007/QĐ-TTg ngày 18/6/2007 của Thủ tướng Chính phủ về việc thí điểm thành lập Thanh tra xây dựng 3 cấp ( thành phố, quận huyện, phường xã – thị trấn) tại thành Phố Hồ Chí Minh và Hà Nội. Thì quận Hai Bà Trưng triển khai công tác thanh tra và đã ngăn chặn và phát hiện xử lý được nhiều trường hợp xây dựng sai phép. Chính quyền và thanh tra xây dựng đã chủ động và xử lý kịp thời nhiều công trình xây dựng vi phạm đã đạt được kết quả đáng khích lệ. Trong các vụ việc do UBND các phường xử lý, đáng chú ý là do làm tốt công tác tuyên truyền vận động nên đã có nhiều trường hợp xin tự phá dỡ. Trang 32 SVTT: Lương Thị Hồng- Đô Thị - KH11
  33. - Chuyên đề khóa luận tốt nghiệp- Nhiều vụ việc vi phạm nghiêm trọng đã được thanh tra xây dựng quận kết hợp với UBND phường xử lý kịp thời. Trong giai đoạn 2010- 2013,kết quả công tác xử lý công trình xây dựng sai phép trên địa bàn quận đạt được thể hiện dưới bảng số liệu dưới đây: Bảng 2.2. Kết quả kiểm tra và xử lý công trình xây dựng sai phép trên địa bàn quận Hai Bà Trưng giai đoạn năm (2010- 2013) (Đơn vị: Nhà) Năm Năm Năm Năm Hình thức xử phạt 2010 2011 2012 2013 Phạt hành chính 68 55 70 72 Tự phá dỡ 40 25 20 53 Cưỡng chế Cưỡng chế 10 09 05 15 và tổ chức Tồn tại đang xử 7 05 07 18 thực hiện lý Tổng số vi phạm 125 94 98 158 Nguồn: Báo cáo tổng kết của Thanh tra xây dựng quận Hai Bà Trưng giai đoạn năm ( 2011-2013) Biểu đồ 2.1. Biểu đồ thể hiện sự tăng giảm của các công trình xây dựng sai phép được kiểm tra và xử lý trong giai đoạn 2010- 2014 của quận Hai Bà Trưng Trang 33 SVTT: Lương Thị Hồng- Đô Thị - KH11
  34. - Chuyên đề khóa luận tốt nghiệp- 80 70 60 50 40 30 Phạt tiền 20 Tự phá dỡ 10 Cưỡng chế 0 Tồn tại Năm 2010 Năm 2011 Năm 2012 Năm 2013 đang xử lý Qua bảng số liệu 2.1 và biểu đồ 2.1 ta có thể thấy công tác kiểm tra và xử lý công trình xây dựng sai phép trong các năm từ 2010- 2013 như sau : Tổng số vụ vi phạm xây dựng công trình theo giấy phép trên địa bàn quận có xu hướng giảm từ năm 2010- năm 2012. (Năm 2010 là 125 vụ, năm 2011 là 94 vụ và năm 2012 là 98 vụ). Hình thức xử lý vi phạm chủ yếu tập trung vào việc phạt hành chính và vận động chủ đầu tư tự phá dỡ công trình. Đây là con số đáng khả quan mà quận đạt được trong năm 2012 là cơ sở để phấn đấu tiếp tục đạt kết quả tốt trong năm 2013 và những năm tiếp theo. Tuy nhiên, giai đoạn năm 2012- 2013 số vụ vi phạm tăng đột biến . Đặc biệt là mức độ vi phạm phải cưỡng chế và số vụ vi phạm tồn tại chưa xử lý chuyển sang năm 2013 là 18 vụ cho thấy mức độ nghiêm trọng hơn của việc cố tình xây dựng sai phép và công tác xử lý vi phạm còn nhiều hạn chế. Từ đó đặt ra một yêu cầu quản lý của chính quyền cấp phường và UBND quận, các sở ban ngành liên quan cần thanh tra, kiểm tra giám sát cao hơn đối với các vi phạm diễn ra trên địa bàn. Theo Báo cáo tổng kết cuối năm 2013 của phòng quản lý đô thị quận Hai Bà Trưng cho biết: Trang 34 SVTT: Lương Thị Hồng- Đô Thị - KH11
  35. - Chuyên đề khóa luận tốt nghiệp- - Tổng số đơn thư khiếu nại, tố cáo về công trình xây dựng sai phép trong năm 2013 là : 27 đơn. Trong đó: Đã giải quyết: 17 đơn và số vụ tồn tại tiếp tục giải quyết: 10 vụ. Công tác xử phạt hành chính đối với các công trình xây dựng sai phép Bảng 2.3. Kết quả xử phạt hành chính công trình xây dựng sai phép trên địa bàn quận Hai Bà Trưng giai đoạn 2011-2013 Đơn vị: (Triệu đồng) Quyết định xử phạt Năm Năm Năm hành chính 2011 2012 2013 Thanh tra xây dựng 58.0000 85.0000 125.000.000 quận triệu đồng triệu đồng triệu đồng 60.000.000 77.000.000 81.000.000 UBND các phường triệu đồng triệu đồng triệu đồng Nguồn: Báo cáo tổng kết của Thanh tra Xây dựng Quận Hai Bà Trưng giai đoạn 2011-2013 Qua bảng trên ta thấy, tổng số tiền thu được trong quá trình xử phạt các công trình xây dựng sai phép qua các năm có xu hướng tăng. Chỉ tính riêng năm 2013 thì: - Số vụ xử lý hành chính bằng hình thức phạt tiền: 72 vụ với tổng số tiền là 206.000.000 đồng được nộp vào kho bạc Nhà nước Hai Bà Trưng Trong đó: - Thanh tra xây dựng quận ra quyết định phạt xử lý hành chính công trình xây dựng sai phép là: 125.000.000đ - UBND các phường ra quyết định xử phạt vi phạm hành chính công trình sai phép là : 81.000.000đ Như vậy, Công tác quản lý nhà nước về xử lý công trình sai phép về cơ bản đã được kiểm soát kịp thời và có trật tự kỷ cương góp phần nâng cao chất lượng về Trang 35 SVTT: Lương Thị Hồng- Đô Thị - KH11
  36. - Chuyên đề khóa luận tốt nghiệp- quản lý. Việc xử lý vi phạm trật tự xây dựng của các cơ quan quản lý quận và phường có sự phối hợp tương đối chặt chẽ. Tuy nhiên công tác xử lý vi phạm còn nhiều bất cập và hạn chế. 2.3. Đánh giá thực trạng công tác quản lý và xử lý công trình xây dựng sai phép trên địa bàn quận Hai Bà Trưng hiện nay 2.3.1. Cách thức xử lý công trình sai phép trên địa bàn quận Hai Bà Trưng 2.3.1.1. Ưu điểm Với địa bàn rộng (20 phường), lượng dân cư đông ( hơn 2,7 vạn dân) nhưng các lực lượng tranh tra đã thường xuyên kiểm tra, bám sát địa bàn, lập biên bản các vi phạm ngay từ khi mới phát sinh và yêu cầu chủ công trình đình chỉ thi công hoặc đề nghị với các cấp có thẩm quyền xử lý các lỗi vi phạm đó. Công tác quản lý vi phạm đã đảm bảo tính thông suốt trong hoạt động kiểm tra, tính minh bạch, xử lý nghiêm minh, rõ ràng, công khai về quản lý và tổ chức thực hiện xử lý vi phạm: - Đã phân loại mức độ vi phạm và có biện pháp xử lý theo thẩm quyền. - Có biện pháp ngăn chặn những vụ việc mới phát sinh và kiên quyết xử lý cưỡng chế khi các hộ vi phạm không thực hiện. - Đối với những công trình vi phạm nghiêm trọng phải áp dụng hình thức cưỡng chế thì các cơ quan chức năng đã xây dựng và tổ chức thực hiện dứt điểm. 2.3.1.2. Hạn chế Công tác quản lý nhà nước về xử lý công trình sai phép trong trật tự xây dựng đô thị trên địa bàn quận Hai Bà Trưng tuy có nhiều cố gắng song mới đạt được kết quả rất khiêm tốn. Công tác xử lý vi phạm còn nhiều bất cập và hạn chế. - Các công trình xây dựng sai phép chiếm tỷ lệ khá cao so với công trình xây dựng trên toàn quận cụ thể : Năm 2012 tổng số cấp phép xây dựng là 2.497 công trình trong đó có 98 công trình sai phép, chiếm 3,92%; và năm 2013 có Trang 36 SVTT: Lương Thị Hồng- Đô Thị - KH11
  37. - Chuyên đề khóa luận tốt nghiệp- 2.861 công trình được cấp phép trong đó có 158 công trình sai phép chiếm 5,52%, tăng 1,6% so với năm 2012. Con số này cho thấy công trình sai phép không được kiềm chế mà còn gia tăng trong những năm gần đây. Ngoài ra công tác xử lý vi phạm còn chưa kiên quyết, triệt để, còn mang tính hình thức chưa đảm bảo tính nghiêm minh. - Việc phát hiện và xử lý buộc đình chỉ công trình xây dựng sai phép còn chậm. Cách thức xử lý chưa thống nhất, chưa thực hiện theo đúng trình tự quy định ban hành, việc giám sát thực hiện các quyết định xử phạt vi phạm đối với chủ công trình còn buông lỏng. Xử lý các trường hợp, vụ việc phát sinh còn nôn nóng, phương pháp tổ chức thực hiện tính thuyết phục yếu, chưa tạo được sự ủng hộ, nhất trí cao của nhân dân và các cấp lãnh đạo. Nhận định này được rút ra sau khi đánh giá thực trạng quản lý nhà nước về xử phạt công trình sai phép trên các các cơ sở sau đây: Việc áp dụng hình thức xử lý công trình sai phép trên địa bàn cụ thể như sau: - Theo quy định thì công trình xây dựng sai phép tùy theo mức độ vi phạm vừa có thể lập biên bản xử lý vi phạm ngừng thi công xây dựng công trình, ra quyết định đình chỉ, ra quyết định cưỡng chế. Song song với việc lập biên bản thì ra quyết định xử phạt vi phạm hành chính. Có nghĩa là công trình bị đình chỉ thi công, có thể phải tháo dỡ vi phạm vừa bị phạt tiền. Nhưng trên thực tế nhiều trường hợp vi phạm trên địa bàn tại các phường, điển hình như: Phường Bạch Đằng, Bùi Thị Xuân, Lê Đại Hành, Các cán bộ xử lý vi phạm chỉ dừng lại ở mức độ lập biên bản và xử phạt hành chính. Ít áp dụng song song hai hình thức vừa tháo dỡ vừa phạt tiền. Quyết định đình chỉ thi công công trình, khôi phục lại tình trạng ban đầu mang đậm tính hình thức cho qua. Cán bộ xử phạt xong dân lại tiếp tục xây và vi phạm nhưng không xử lý cho qua. Ngoài ra còn có hiện tượng các cán bộ xử lý nương nhẹ xuê xoa, hình thức trong việc quyết định Trang 37 SVTT: Lương Thị Hồng- Đô Thị - KH11
  38. - Chuyên đề khóa luận tốt nghiệp- xử lý đối tượng này nhưng lại xử nặng đối tượng kia, v.v , gây nên sự bất bình trong xã hội. - Hiện nay, nhiều phường vẫn còn áp dụng biện pháp phạt cảnh cáo tuy nhiên biện pháp cảnh cáo( Theo NĐ 121/2013/NĐ- CP và NĐ23/2009/NĐ – CP ) không còn tồn tại nhưng thực tế có rất nhiều trường hợp vẫn ra quyết định phạt cảnh cáo và cho tồn tại công trình là sai quy định pháp luật. Cụ thể xin đưa ra một số tình huống sau: + Tình huống tại phường Bạch Đằng Gia đình ông Nguyễn Quang Hưng tại số 08, phố Bùi Ngọc Dương, phường Bạch Mai, quận Hai Bà Trưng, Hà Nội. Xây dựng nhà theo giấy phép xây dựng cấp ngày 11-3-2012, theo đó gia đình ông Hưng được xây dựng nhà ở ba tầng, mỗi tầng rộng 16 m2. Tuy nhiên, trong quá trình xây dựng, gia đình ông đã đổ cột bê- tông, xây tường lấn chiếm sân chơi chung (ngoài diện tích được cấp phép). Khi phát hiện gia đình ông xây dựng sai phép, ngày 9- 4 - 2012, UBND phường Bạch Mai kiểm tra, lập biên bản yêu cầu gia đình ông Hưng phải nghiêm túc tháo dỡ phần xây dựng sai phép, không phép. Nhưng trên thực tế công trình vi phạm của gia đình ông Hưng chỉ bị xử phạt hành chính là 2.000.000 đồng. Sau khi nộp phạt xong gia đình ông Hưng vẫn tiếp tục xây dựng hoàn thiện công trình và công trình vẫn ngang nhiên tồn tại cho tới khi có sự phản ánh của người dân tới chính quyền địa phương thì vụ việc mới được tiếp tục làm rõ và xử lý. Về nguyên tắc thì gia đình ông Nguyễn Quang Hưng sẽ bị xử phạt hành chính và lập biên bản ngừng thi công xây dựng, yêu cầu tự phá dỡ. Nếu gia đình không ngừng thi công xây dựng, nhà ông sẽ phải bị đình chỉ thi công xây dựng, buộc ông tự phá dỡ phần công trình sai nội dung giấy phép xây dựng, áp dụng các biện pháp ngừng cung cấp các dịch vụ điện, nước và các dịch vụ khác liên quan đến xây dựng công trình; cấm các phương tiện vận tải chuyên chở vật tư, Trang 38 SVTT: Lương Thị Hồng- Đô Thị - KH11
  39. - Chuyên đề khóa luận tốt nghiệp- vật liệu, công nhân vào thi công xây dựng. Nếu gia đình ông không tự nguyện phá dỡ thì sẽ bị cưỡng chế phá dỡ. Tuy nhiên UBND phường Bạch Mai chỉ phạt hành chính cho công trình tồn tại không tháo dỡ là xử lý sai quy định pháp luật. + Tình huống tại phường Bách Khoa: Gia đình nhà bà Ngô Thanh Mai thường trú tại nhà số 5, ngách 1/2, phố Tạ Quang Bửu, phường Bách Khoa, quận Hai Bà Trưng. Xin cấp phép sửa chữa cải tạo nhà ở giấy phép số 32/04/2011.Trong khi cải tạo lại nhà ở, gia đình bà Mai đã làm sai so với nội dung giấy phép Tại phần ban công tầng 2 đã xây tường bao tạo thành lô-gia, đua ra khoảng không chung gần 1m vào kéo dài gần 14m. xây dựng chiếm khoảng không chung trong ngõ chung của tập thể. Các hộ dân trong khu tập thể H 6 này đã 3 lần gửi đơn kiến nghị lên UBND phường Bách Khoa (lần đầu là vào ngày 8/5/2011 và lần thứ 3 là ngày 14/6/2011) phản ánh về vấn đề vi phạm TTXD này. Nhưng sau 3 lần kiến nghị không thấy cán bộ xuống kiểm tra và xử lý. Cho tới khi các hộ dân làm đơn kiện lần 4 vào ngày 20/8/2011và gặp trực tiếp chủ tịch UBND quận thì vụ việc mới được tìm hiểu và giải quyết. Trang 39 SVTT: Lương Thị Hồng- Đô Thị - KH11
  40. - Chuyên đề khóa luận tốt nghiệp- + Các công trình sai phạm vẫn còn tồn tại và kéo dài chưa được xử lý dứt điểm trên địa bàn quận Hai Bà Trưng hiện nay. Các hộ kinh doanh tự ý xây dựng thêm buồng che, mái che trước cửa nhà, hạng mục buồng che không xin giấy phép với mục đích kinh doanh, lấn chiếm ra vỉa hè đường phố, lấn chiếm hành lang an toàn giao thông, gây mất mỹ quan đô thị: phố Bùi Ngọc Dương là một điển hình. Phố Bùi Ngọc Dương- Bạch Mai- Quận Hai Bà Trưng 2.3.1.3. Đánh giá về cách thức xử lý vi phạm trên địa bàn quận Hai Bà Trưng. Qua phân tích các tình huống trên, có thể nhận thấy các nguyên nhân dẫn tới việc xử lý vi phạm còn nhiều tồn tại: - Ý thức của chủ đầu tư: Dường như bất chấp pháp luật, trong khi pháp luật xử phạt lại quá nhẹ nhàng với mức phạt mà người ta có thể chấp nhận nộp phạt để đạt được cái mục đích riêng của mình. - Phía cơ quan nhà nước: + Việc kiểm tra các công trình xây dựng: là vấn đề đáng quan tâm, khi mà nhiều cán bộ được “lót tay” sẵn sàng bỏ qua nhiều công trình sai phạm, gây khiếu kiện và mất lòng tin của người dân. Điều đó cho thấy, đối với các thủ tục hành chính thì ý thức, năng lực và cả đạo đức của cán bộ cơ quan công quyền đóng vai trò vô cùng quan trọng, quyết định đến quyền lợi của người dân. Công tác thanh tra, kiểm tra không thường xuyên và việc xử phạt chưa đủ mạnh các công trình vi phạm vẫn còn tồn tại chưa được chính quyền đưa ra các biện pháp xử lý. Trang 40 SVTT: Lương Thị Hồng- Đô Thị - KH11
  41. - Chuyên đề khóa luận tốt nghiệp- + Việc phát hiện và xử lý buộc đình chỉ công trình xây dựng sai phép còn chậm. Nhiều vụ tồn đọng chưa xử lý triệt để, kéo dài thời gian khiến dư luận bức xúc. + Cán bộ, công chức của cơ quan nhà nước cấp thẩm quyền chưa tuân thủ trình tự, quy trình, thủ tục, giải quyết các khiếu nạn chưa sâu sát, cụ thể rõ ràng, giải quyết chủ quan, quan liêu + Viêc xử lý vi phạm mang tính cá nhân, cả nể bao che còn xảy ra tiêu cực trong quá trình xử lý vi phạm - Quy định pháp luật : Mức phạt quá thấp không đủ tính răn đe dẫn đến chủ đầu tư chịu nộp phạt còn hơn chấp hành pháp luật. Về đánh giá tổng quan: Các cấp chính quyền trên địa bàn quận Hai Bà Trưng giải quyết và xử lý các vụ việc trên là: Không đúng qui định của pháp luật, không hợp tình, hợp lý, chưa thống nhất ,chưa đảm bảo tính nghiêm minh, không mang tính răn đe khiến dư luận lên tiếng. Như vậy, dẫn đến đơn thư khiếu kiện, dư luận dị nghị gây bất bình trong nhân dân, khó khăn trong công tác quản lý, làm mất ổn định về an ninh trật tự tại địa phương, làm suy giảm lòng tin của nhân dân, làm giảm uy tín của cơ quan chính quyền địa phương, giảm tính nghiêm minh của pháp chế XHCN. Trang 41 SVTT: Lương Thị Hồng- Đô Thị - KH11
  42. - Chuyên đề khóa luận tốt nghiệp- 2.3.2. Phân cấp và phối kết hợp trong xử lý công trình xây dựng sai phép trên địa bàn quận Hai Bà Trưng. 2.3.2.1. Mô hình phân cấp và phối kết hợp trong quản lý nhà nước về trật tự xây dựng đô thị quận Hai Bà Trưng- Thành phố Hà Nội đang áp dụng hiện nay. Để tìm hiểu về công tác quản lý nhà nước về xử lý công trình xây dựng sai phép thì trước hết cần biết đến sự phân cấp và phối kết hợp của đội Thanh tra xây dựng quận và chính quyền các cấp cơ sở trên địa bàn quận Hai bà Trưng trong việc phát hiện và xử lý các sai phạm Sơ đồ 2.1: Mô hình phân cấp và phối hợp quản lý nhà nước về trật tự xây dựng đô thị quận Hai Bà Trưng- Thành phố Hà Nội hiện nay. UBND TP Hà Nội Các sở, Sở Xây Dựng ngành khác (Thanh tra XD) Đội Thanh UBND Cấp Tra XD Quận quận/Huyện Cán bộ TT phụ UBND Cấp trách Phường Phường/ Xã Các đối tượng kiểm soát Nguồn: Tham khảo luận văn Tiến sĩ Nguyễn Thanh Quang- Kiểm soát phát triển khu trung tâm Hà Nội trong bối cảnh hội nhập- Trường Đại học kiến trúc Hà Nội. Trang 42 SVTT: Lương Thị Hồng- Đô Thị - KH11
  43. - Chuyên đề khóa luận tốt nghiệp- Chú thích: : Chỉ đạo, quản lý trực tiếp : Chỉ đạo điều hành : Phối hợp Qua sơ đồ trên ta thấy: - Sở Xây dựng chỉ đạo Chánh Thanh tra Sở Xây dựng quản lý, chỉ đạo đội Thanh tra xây dựng quận về tổ chức, chuyên môn nghiệp vụ, đôn đốc đội thanh tra xây dựng quận kiểm tra thường xuyên, hàng ngày việc chấp hành các quy định của pháp luật về trật tự xây dựng đối với việc xây dựng các công trình trên địa bàn, lập hồ sơ vi phạm trật tự xây dựng theo quy định và chuyển hồ sơ đến UBND các cấp để xử lý theo thẩm quyền và theo trình tự, thủ tục được pháp luật quy định. - Đội Thanh tra xây dựng quận: Chịu sự quản lý, chỉ đạo của Thanh tra Sở xây dựng TP Hà Nội về tổ chức, chuyên môn nghiệp vụ, sự chỉ đạo, điều hành của Ủy ban nhân dân cấp quận về quản lý tình hình trật tự xây dựng trên địa bàn. - Ủy ban nhân dân quận + Chỉ đạo, điều hành Đội Thanh tra xây dựng quận phối hợp với Ủy ban nhân dân cấp phường thực hiện trách nhiệm quản lý trật tự trên địa bàn theo quy định pháp luật. Ủy ban nhân dân cấp phường có trách nhiệm tiếp nhận hồ sơ vi phạm trật tự xây dựng trên địa bàn do Đội Thanh tra xây dựng quận chuyển đến để xử lý vi phạm trật tự xây dựng theo thẩm quyền và theo trình tự, thủ tục được pháp luật quy định. + Chỉ đạo các phòng, ban chuyên môn thuộc UBND cấp huyện phối hợp chặt chẽ với Đội Thanh tra xây dựng cấp huyện trong công tác quản lý tình hình trật tự xây dựng trên địa bàn. Trang 43 SVTT: Lương Thị Hồng- Đô Thị - KH11
  44. - Chuyên đề khóa luận tốt nghiệp- - Nhiệm vụ của Ủy ban nhân dân cấp xã + Chủ trì, phối hợp với Đội Thanh tra xây dựng cấp huyện, các tổ chức trong hệ thống chính trị ở cấp xã thực hiện việc tuyên truyền, vận động hướng dẫn các tổ chức và nhân dân chấp hành các quy định của pháp luật về trật tự xây dựng trên địa bàn + Tiếp nhận hồ sơ vi phạm hành chính về trật tự xây dựng do tổ công tác của Đội Thanh tra xây dựng cấp huyện đặt tại địa bàn chuyển đến để ban hành các quyết định xử phạt, quyết định đình chỉ thi công, quyết định cưỡng chế và tổ chức thực hiện xử lý các hành vi vi phạm hành chính về trật tự xây dựng theo thẩm quyền và quy định của pháp luật. - Sở Quy hoạch- kiến trúc có trách nhiệm: Thanh tra, kiểm tra đối với tổ chức, cá nhân trong việc thi hành pháp luật thuộc chức năng của Sở; gửi kết luận các cuộc thanh tra, kiểm tra cho UBND cấp huyện và thanh tra Sở Xây dựng để phối hợp theo dõi quản lý, kiến nghị với cơ quan cấp phép xây dựng không cấp phép hoặc kiến nghị thu hồi giấy phép đối với các công trình xây dựng không theo quy hoạch, kiến trúc được phê duyệt Hiện nay, bộ máy hoạt động đang gặp phải những khó khăn trong công tác xử lý công trình sai phép: + Do nằm trong Sở Xây dựng, chịu sự chỉ đạo Sở, chịu sự quản lý của Chánh Thanh tra xây dựng nên hoạt động của đội Thanh tra xây dựng quận sẽ kém tính độc lập, khách quan khi xử lý các vi phạm, sai phạm trong xây dựng công trình theo giấy phép. + Sở Xây dựng triển khai, chỉ đạo và quản lý các hoạt động đầu tư xây dựng trên địa bàn thành phố còn thanh tra Sở Xây dựng kiểm soát các hoạt động xây dựng và xử lý vi phạm. Do nằm trong cùng một Sở nên dễ có tình trạng “vừa đá bóng, vừa thổi còi” dẫn đến xử lý vi phạm không nghiêm xuề xòa hay để lọt sai phạm ,v.v , do quan hệ lãnh đạo trên dưới tác động ràng buộc. Trang 44 SVTT: Lương Thị Hồng- Đô Thị - KH11
  45. - Chuyên đề khóa luận tốt nghiệp- + Công việc quản lý của Sở Xây dựng Thành phố Hà Nội quá nặng nề so với công việc quản lý của các Sở chức năng khác như Quy hoạch – kiến trúc, tài nguyên, Môi trường, Giao thông vận tải v.v .; lại phải “ôm” cả Thanh tra xây dựng mà công việc của Thanh tra xây dựng cũng quá nhiều so với thanh tra của các sở, ngành chức năng khác. + Hoạt động thanh tra chuyên ngành mang tính cục bộ theo chiều dọc, chưa có sự phối hợp gắn kết với nhau chặt chẽ, thống nhất nên giữa các ngành, đặc biệt là các lĩnh vực có liên quan trực tiếp đến xây dựng phát triển không gian đô thị, công tác thanh tra, hậu kiểm thường được thực hiện riêng lẻ. Mặt khác lực lượng thanh tra viên của các ngành các cấp vừa thiếu về số lượng, vừa yếu về năng lực trong khi ý thức tuân thủ pháp luật của công dân chưa được cải thiện, biện pháp chế tài chưa đủ sức răn đe nên hiệu quả kiểm soát thanh tra còn thấp. Đánh giá về mô hình tổ chức hệ thống thanh tra xây dựng hiện nay: + Vừa theo mô hình trực tiếp – chức năng (Sở Xây dựng- Đội Thanh tra xây dựng quận- cán bộ thanh tra phụ trách phường), vừa theo mô hình gián tiếp – chức năng (UBND quận/ huyện và đội Thanh tra xây dựng quận- Cán bộ phụ trách phường) tạo nên hiện tượng hoạt động kiểm soát và xử lý vi phạm trong toàn hệ thống kém thông suốt, hiệu quả chưa cao. + Đội Thanh tra xây dựng quận Hai Bà Trưng trực thuộc Sở Xây dựng TP Hà Nội, vừa chịu chỉ đạo, quản lý của Chánh Thanh tra xây dựng Sở vừa chỉ đạo, điều hành của UBND quận trong quản lý tình hình trật tự xây dựng trên địa bàn. Điều đó làm tăng sự phụ thuộc, giảm tính chủ động trong hoạt động của đội Thanh tra xây dựng quận. Trang 45 SVTT: Lương Thị Hồng- Đô Thị - KH11
  46. - Chuyên đề khóa luận tốt nghiệp- 2.3.2.2. Thực trạng sự phân cấp trong xử lý công trình xây dựng sai phép trên địa bàn quận Hai Bà Trưng hiện nay Sự phân cấp của các cơ quan có thẩm quyền trong lĩnh vực xây dựng trên địa bàn quận Hai Bà Trưng là chưa nhất quán, đồng bộ dẫn đến việc xử lý các công trình xây dựng sai phép chưa phát huy được hết hiệu quả. Việc kiểm soát các vi phạm trên địa bàn có nhiều cấp quản lý vừa có sự cồng kềnh, vừa có sự chồng chéo giữa nhiều cơ quan chức năng trong xử lý vi phạm nên không xác định được trách nhiệm thuộc về ai, do đó không thể quản lý được hoặc quản lý kém hiệu quả. Hiện nay các khâu xử lý vi phạm trên địa bàn quận là thiếu sự thống nhất. Xảy ra những sự cố lãng phí và thất thoát trong cưỡng chế trong công trình sai phép trên địa bàn và công trình xây dựng không đảm bảo tiến độ không có cơ quan nào chịu trách nhiệm toàn diện và đầy đủ trách nhiệm khi xử lý. Giữa các ngành chức năng không có sự phân cấp rõ ràng: Xảy ra những vi phạm thuộc thẩm quyền cấp phường nhưng không xử lý đẩy lên cấp quận và có trường hợp cấp phường vượt quyền cả cấp quận, tổ chức dỡ bỏ công trình xây dựng khi chưa có quyết định của Sở Xây dựng, của quận. Trong cùng một đơn vị giữa các cấp khác nhau khi giải quyết các công trình sai phép cá nhân đã ra quyết định xử phạt hành chính vượt thẩm quyền của mình không đúng theo quy định phân cấp. Phân cấp chưa đầy đủ cho cấp dưới: Lãnh đạo chưa quan tâm đúng mức có nhiều việc kiểm tra, đôn đốc còn thiếu và không phân công những việc cụ thể cho cán bộ dưới quyền đi kiểm tra thường xuyên và giám sát những công trình vi phạm. Trang 46 SVTT: Lương Thị Hồng- Đô Thị - KH11
  47. - Chuyên đề khóa luận tốt nghiệp- 2.3.2.3. Thực trạng phối kết hợp trong xử lý công trình xây dựng sai phép trên địa bàn quận Hai Bà Trưng hiện nay Sự phối kết hợp giữa các cơ quan chuyên môn, các cấp chính quyền địa phương trong việc xử lý các vi phạm chưa mang lại hiệu quả chưa cao là do: - Công tác quản lý nhà nước về xử lý và phát hiện công trình xây dựng sai phép có liên quan đến nhiều cơ quan ban ngành, nhiều đơn vị khi tổ chức phối hợp xử lý chưa phân định trách nhiệm rõ ràng cụ thể nên việc kiểm tra, xử lý vi phạm, giải quyết khiếu nạn, tố cáo chưa hiệu quả, tạo lỗ hổng để chủ thể tiếp diễn vi phạm. - Việc phối hợp giữa các cơ quan quản lý nhà nước có liên quan cung cấp đầy đủ tài liệu cần thiết chậm chạp như: hồ sơ quy hoạch từ sở quy hoạch thành phố, sổ đỏ- giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, và giấy chứng nhận quyền sở hữu nhà từ phòng tài nguyên môi trường. Đặc biệt, Phòng quản lý đô thị quận hiện nay chưa làm tốt việc cấp bản sao giấy phép xây dựng cho Đội Thanh tra xây dựng quận dẫn đến chậm phát hiện và xử lý sai phạm, sự phối hợp không kịp thời. - Nhiều trường hợp vi phạm xảy ra trên địa bàn thì UBND phường đã không báo cáo kịp thời cho cấp có thẩm quyền xử lý vụ việc nên dẫn tình trạng tái phạm trong xử lý công trình sai phép. - Tình huống tại phường Bùi Thị Xuân Công trình 107A Bùi Thị Xuân chủ đầu tư công trình là bà Lê Thị Hồng Thái, xây dựng sai nội dung giấy phép, sai thiết kế được duyệt, vi phạm khoản 2, điều 5 Nghị định số 180/2007/NĐ-CP ngày 7-12-2007 của Chính phủ. Công trình được cấp phép 6 tầng, nhưng đã xây cao 9 tầng . Công trình đã xác định rõ ràng sai phạm nghiêm trọng về hành lang an toàn giao thông và lấn chiếm không gian vỉa hè song cả thanh tra quận lẫn lãnh đạo phường đều không xử lý. Trang 47 SVTT: Lương Thị Hồng- Đô Thị - KH11
  48. - Chuyên đề khóa luận tốt nghiệp- Cuối tháng 3- 2011 khi công trình đang thi công dở tầng 3 bị chính quyền phát hiện. Hàng loạt biên bản xử lý, quyết định đình chỉ thi công đã được thanh tra xây dựng và phường Bùi Thị Xuân ban hành cùng các biện pháp cắt điện, nước được áp dụng. Bản thân chủ đầu tư là bà Lê Thị Hồng Thái cũng đã làm đơn cam kết sẽ không tái phạm. Công trình 107A Bùi Thị Xuân sau đó vẫn ngang nhiên mọc lên với những vi phạm lớn hơn nhiều để đến khi Sở Xây dựng kiểm tra, phát hiện, báo chí đưa tin thì chính quyền quận Hai Bà Trưng mới kiên quyết xử lý. Công trình 107A- Bùi Thị Xuân, quận Hai Bà Trưng ( Biên bản kiểm tra ngày 28- 4- 2011 Thanh tra xây dựng quận khi công trình đang thi công dở tầng 3, ngày 15-6-2011 UBND phường Bùi Thị Xuân ra quyết định số 02/QĐ-UBND về việc đình chỉ thi công xây dựng công trình này. Kèm theo đó là biện pháp cắt điện, cắt nước và cấm các phương tiện vận tải chuyên chở vật tư, vật liệu khi công trình đã xây dựng tới tầng 6). Ngày 23-4-2011, chủ đầu tư công trình đã phải tháo dỡ phần thông tầng 19m2 tại tầng 5 (do sai với giấy phép XD), đồng thời làm cam kết với chính quyền sẽ không vi phạm và làm đúng nội dung giấy phép xây dựng. Thực tế chủ đầu tư chỉ tháo dỡ 1 phần nhỏ để đối phó qua mắt chính quyền. Ngày 11-5-2011, Chủ tịch UBND phường Nguyễn Thị Xuân Phương ký công văn 108/ UBND đề nghị Điện lực Hai Bà Trưng và xí nghiệp kinh doanh nước sạch quận Hai Bà Trưng khôi phục lại các dịch vụ điện nước cho công trình 107A Bùi Thị Xuân để công trình trên tiếp tục được xây dựng, hoàn thiện. Trang 48 SVTT: Lương Thị Hồng- Đô Thị - KH11
  49. - Chuyên đề khóa luận tốt nghiệp- Công trình sai phạm được xây dựng hoàn thiện và tồn tại 1 năm thì mới có quyết định cưỡng chế số 2759/QĐ-UBND của quận Hai Bà Trưng. Sau nhiều lần ra quyết định và tổ chức cưỡng chế thì không thành do chủ xây dựng vắng mặt thì cuối năm 2013 công trình mới được xử lý dứt điểm (4 lần tổ chức cưỡng chế) Sau khi phát hiện một loạt công trình vi phạm lớn về TTXD đô thị ở phường Bùi Thị Xuân thì bà Chủ tịch phường Nguyễn Thị Xuân Phương và bà Phó Chủ tịch Nguyễn Thị Huệ cùng 3 cán bộ liên quan ở phường đã bị kỷ luật từ mức khiển trách tới cảnh cáo. Tuy nhiên, dư luận cho rằng, với các mức kỷ luật cán bộ như vậy chưa đủ sức răn đe những hành vi tiếp tay cho vi phạm về TTXD đô thị. Nhận định: “Một công trình xây dựng trái phép đã cho thấy nhiều lỗ hổng". - Việc tổ chức cưỡng chế công trình 107A – Phường Bùi Thị Xuân là do chính quyền UBND phường không nghiêm minh, kiên quyết xử lý dứt điểm những sai phạm ngay từ đầu đã gây nhiều lãng phí tiền của, vật chất cho người dân và xã hội. Vì vậy, việc xử lý vi phạm trật tự xây dựng cần phải được xử lý kiên quyết khi vi phạm mới nảy sinh, đồng thời phải có giải pháp đủ sức răn đe để những người thực thi pháp luật không thể tiếp tay cho vi phạm. - Sự buông lỏng quản lý các cấp chính quyền, sự yếu kém trong công tác nắm tình hình vi phạm và tham mưu cho cấp ủy, chính quyền của các ban ngành về xử lý vi phạm ( Nằm cách UBND Phường không xa mà không phát hiện, thái độ thờ ơ, .) - Sự phối hợp không kịp thời, không thống nhất giữa các đơn vị trong việc tổ chức cưỡng chế. - Việc chủ đầu tư không tuân thủ theo giấy phép xây dựng sẽ bị xử lý nghiêm minh theo pháp luật. Trang 49 SVTT: Lương Thị Hồng- Đô Thị - KH11
  50. - Chuyên đề khóa luận tốt nghiệp- Việc cưỡng chế tại công trình 107A Bùi Thị Xuân là bài học cho các cấp chính quyền cơ sở và cơ quan chức năng rút kinh nghiệm trong quá trình xử lý các công trình vi phạm về sau. 2.3.2.4. Đánh giá sự phân cấp và phối kết hợp trong xử lý công trình xây dựng sai phép trên địa bàn quận Hai Bà Trưng - Sự phân cấp + Sự phân công, phân cấp và phối hợp giữa các cơ quan chuyên môn cũng như các cấp chính quyền địa phương chưa nhất quán và đồng bộ, chưa phân định rõ trách nhiệm không phát huy hiệu quả trong quản lý. + Sự buông lỏng quản lý nhà nước của các cấp chính quyền - Phối kết hợp trong quản lý và xử lý công trình sai phép + Trong quản lý xử lý các công trình xây dựng sai phép: không thống nhất, không kịp thời giữa các cơ quan chính quyền. Do đó, còn nhiều vi phạm tồn đọng, xử lý chưa triệt để, kéo dài gây nhiều bức xức cho dư luận. + Sự phối hợp đa ngành và sự tham gia của các bên liên quan đến kiểm tra và xử lý công trình xây dựng sai phép chưa chặt chẽ, chưa được thường xuyên. Đặc biệt là giữa UBND phường, thanh tra xây dựng quận, Phòng quản lý đô thị còn lỏng lẻo. + Trong quá trình xử lý các vi phạm công trình xây dựng sai phép giữa các cơ quan, đơn vị có sự đùn đẩy trách nhiệm, thiếu trách nhiệm. Trang 50 SVTT: Lương Thị Hồng- Đô Thị - KH11
  51. - Chuyên đề khóa luận tốt nghiệp- 2.3.3. Chất lượng và số lượng đội ngũ cán bộ quản lý nhà nước về xử lý công trình xây dựng sai phép hiện nay trên địa bàn quận Hai Bà Trưng 2.3.3.1. Thực trạng chất lượng Đội Thanh tra xây dựng quận Hai Bà Trưng hiện nay Trong quản lý nhà nước về xử lý công trình sai phép trên địa bàn quận thì Đội Thanh tra xây dựng là lực lượng nòng cốt, chủ đạo trong việc phát hiện và xử lý vi phạm. Tính thời điểm tháng 4 năm 2014 Thanh tra xây dựng quận gồm: 100 đồng chí. Bảng 2.4. Bảng tổng hợp trình độ chuyên môn cán bộ Thanh tra xây dựng quận Hai Bà Trưng năm 2014 Đơn vị: ( Lượt người) Chuyên môn Chuyên STT Xây dựng, Địa Kinh Luật ngành Tổng Học vấn Kiến trúc chính tế khác 1 Sau Đại học 0 01 0 02 0 03 2 Đại học 17 27 05 11 09 69 3 Cao đẳng, 08 11 06 02 01 28 Trung cấp 4 Tổng 25 39 11 15 10 100 (Nguồn: Thanh tra xây dựng Quận Hai Bà Trưng) Qua bảng 23 bảng về tổng hợp trình độ chuyên môn đội thanh tra xây dựng quận Hai Bà Trưng, ta có thể thấy: Trình độ trên Đại học: 03 Đồng chí (chiếm tỷ lệ 0,3%), trình độ Đại học: 69 đồng chí ( Chiếm tỷ lệ 69%), trình độ Cao đẳng và Trung cấp: 28 đồng chí ( Chiếm tỷ lệ 28%). Trang 51 SVTT: Lương Thị Hồng- Đô Thị - KH11
  52. - Chuyên đề khóa luận tốt nghiệp- Đa số cán bộ của Đội Thanh tra xây dựng Quận có trình độ chuyên môn về địa chính (chiếm tỷ lệ 39%). Số cán bộ tốt nghiệp chuyên ngành xây dựng, kiến trúc không nhiều, chiếm tỷ lệ là 25% trong tổng số cán bộ và rất ít cán bộ tốt nghiệp chuyên ngành luật và thanh tra, chiếm 15% trong tổng số cán bộ của đội. Có nhiều trường hợp cán bộ chỉ tốt nghiệp trung cấp, cao đẳng.( chiếm 28%). Chính vì vậy, đội ngũ cán bộ của đội cũng gặp những hạn chế nhất định về trình độ chuyên môn nghiệp vụ và kinh nghiệm khi kiểm tra và xử lý hành vi vi phạm trật tự xây dựng đô thị, điều này ảnh hưởng đến hoạt động thực thi công vụ trên địa bàn quận. Các cán bộ thanh tra được phân công phụ trách trên địa bàn các phường khi phát hiện vi phạm chỉ được lập biên bản và yêu cầu ngừng thi công. Không có thẩm quyền xử phạt trực tiếp ngay tại chỗ theo thủ tục đơn giản; Phải báo cáo cho chính quyền địa phương hoặc thủ trưởng đơn vị giải quyết dẫn đến nhiều vụ việc còn tồn đọng và kéo dài. Thông thường khi đã cấp phép đối với công trình do UBND quận cấp phép có gửi một bản giấy phép xây dựng về cho lực lượng thanh tra xây dựng cấp phép quản lý kiểm tra, nhưng khi đến kiểm tra không phải thanh tra nào cũng đủ kiến thức, trình độ chuyên môn để đọc bản vẽ xem công trình xây dựng đúng giấy phép không, có sai chỗ nào không và nếu công trình xây dựng sai phép thì không phải công trình nào cũng xử lý bằng cách tháo dỡ. Chưa đủ trình độ chuyên môn nghiệp vụ nên dẫn đến một số công trình sai phép chậm phát hiện và lúng túng trong xử lý. Thanh tra Xây dựng quận còn lúng túng trong việc áp dụng các quy định của pháp luật liên quan đến xử phạt vi phạm hành chính do chưa pháp luật chưa được quy định đầy đủ hoặc chưa có sự thống nhất. Hiện nay, trong tổng số 100 đồng chí trong đội Thanh tra xây dựng thì có 15 đồng chí công tác theo dạng hợp đồng, với mức lương là năm triệu đồng/ Trang 52 SVTT: Lương Thị Hồng- Đô Thị - KH11
  53. - Chuyên đề khóa luận tốt nghiệp- tháng. Vì vậy, khó để những người này gắn bó lâu dài, nhiệt tình với công việc. Do đó, số vụ vi phạm trật tự xây dựng trên địa bàn quận vẫn cao cũng là điều dễ hiểu. Thực hiện và triển khai quy chế phối hợp quản lý trật tự xây dựng giữa Sở Xây dựng và UBND quận, huyện, thị xã, UBND xã, phường, thị trấn trên địa bàn thành phố Hà Nội theo Quyết định số 09/2014/QĐ-UBND ngày 14/02/2014 của UBND Thành phố Hà Nội. Hiện nay, Trên địa bàn quận Hai Bà Trưng cũng đang tái cơ cấu lại thanh tra xây dựng Một trong những yêu cầu của việc triển khai quy chế là từng bước củng cố nâng cao chất lượng đội ngũ thanh tra xây dựng nhằm đáp ứng yêu cầu thực hiện nhiệm vụ và quyền hạn theo quy định pháp luật, góp phần nâng cao chất lượng quản lý nhà nước về trật tự xây dựng đô thị trên địa bàn TP. Theo đó, cán bộ, công chức được tuyển dụng, bổ nhiệm thanh tra viên ngành xây dựng phải có đủ các tiêu chuẩn: + Có trình độ đại học trở lên các chuyên ngành như xây dựng, kiến trúc quy hoạch, luật, kinh tế hoặc đất đai. + Là Kiến trúc sư, kỹ sư chuyên ngành xây dựng trở lên, hiểu biết về pháp luật xây dựng; trường hợp tốt nghiệp đại học chuyên ngành khác, thì phải được đào tạo qua khoá học về pháp luật xây dựng, + Có chứng chỉ đào tạo pháp luật về xây dựng và nghiệp vụ thanh tra đồng thời phải có ý thức trách nhiệm, liêm khiết, trung thực, công minh, khách quan trong khi thi hành nhiệm vụ. + Phải tốt nghiệp đại học, theo chuyên ngành đang làm việc. Cụ thể là trong ngành thanh tra xây dựng phải có 5 ngành chính: cái thứ nhất là kỹ sư xây dựng, hai là kiến trúc sư, thứ ba là ngành kinh tế, thứ tư là ngành luật, thứ năm là ngành quản lý đất đai. Trang 53 SVTT: Lương Thị Hồng- Đô Thị - KH11
  54. - Chuyên đề khóa luận tốt nghiệp- Hiện nay, việc quy định thanh tra viên xây dựng phải được đào tạo qua trường xây dựng, có trình độ đại học, biên chế là còn nhiều bất nhiều bất cập và hạn chế. Bởi những người đã có bằng Ðại học Xây dựng, Kiến trúc- Quy hoạch giao thông vận tải, . thường không về quận làm việc vì thu nhập thấp nên không thu hút được những người có trình độ vào làm việc. Như vậy, chất lượng và số lượng đội Thanh tra xây dựng, chính sách thu hút nguồn nhân lực có ảnh hưởng rất lớn tới công tác xử lý vi phạm công trình sai phép trong trật tự xây dựng. Nhận định này được rút ra sau khi đánh giá thực trạng chất lượng đội Thanh tra xây dựng quận Hai Bà Trưng hiện nay và trên các các cơ sở và tình huống thực tế sau đây: - Tình huống tại phường Bạch Mai Gia đình ông Bùi Ngọc Doanh, Thường tại số nhà 08, phố Bùi Ngọc Dương , phường Bạch Mai, quận Hai Bà Trưng. Xây dựng nhà Giấy phép xây dựng số 662/12-2013/GPXD ngày 10/2/ 2013. Theo đó, gia đình ông Doanh được xây dựng 1 trệt, 1 lửng, 2 lầu. Sau 1 tháng xây dựng công trình gia đình ông bị tạm ngừng thi công do tầng lửng đúc dư về. Phía trước ô thông tầng là 0,87m2. Tuy nhiên ở phía sau gia đình ông có chừa ra ô thông gió suốt các tầng của ngôi nhà (ô thông gió hơn 1,2m2), nghĩa là về phần diện tích của tầng lửng thì gia đình ông không đúc lớn hơn giấy phép (giấy phép cho 23m2 nhưng thực tế gia đình ông chỉ đúc có 15m2) gia đình ông chỉ khác giấy phép là tầng lửng tịnh tiến về phía trước của ô thông tầng 0,3m x 2,7m = 0,87m2. Thanh tra xây dựng quận lập biên bản vi phạm công trình gia đình ông xây dựng sai phép, nội dung sai là: đúc dư sàn tầng lửng về phía trước ô thông tầng 0,3 x 2,75=0,87m2 và ra quyết định xử phạt chủ đầu tư là 10.000.000đ. Ngày 20/ 3/ 2013, ông Doanh đã làm đơn khiếu nại quyết định xử phạt lên UBND quận. Qua tìm hiểu sự việc thì UBND quận kết luận: Trang 54 SVTT: Lương Thị Hồng- Đô Thị - KH11
  55. - Chuyên đề khóa luận tốt nghiệp- Việc quyết định xử phạt của Thanh tra xây dựng là sai quy định pháp luật về xử lý công trình sai phép. Gia đình ông được hoàn trả lại khoản tiền 10.000.000 triệu đồng. 2.3.3.2. Thực trạng số lượng đội Thanh tra xây dựng quận Hai Bà Trưng hiện nay Tổng số đội thanh tra xây dựng quận Hai Bà Trưng là: 100 đồng chí. Trong đó có: + 18 đồng chí công tác tại Văn phòng đội + 80 đồng chí được phân công phụ trách quản lý trật tự tại các phường (trung bình mỗi phường có 2 đồng chí phụ trách) + 01 lái xe, 01 kế toán kiêm văn thư, lưu trữ. + Đội trưởng: 01 Đồng chí- Nguyễn Vinh Quang + Đội phó: 02 Đồng chí- Dương Minh Hữu và Tạ Quang Việt. Hiện nay, tại các phường trên địa bàn quận có 01 hoặc 02 thanh tra viên xây dựng phụ trách kiểm tra công trình xây dựng theo giấy phép. Với khối lượng công việc lớn, tốc độ và nhu câu cấu xây dựng nhà ở của người dân ngày càng tăng nhanh, 02 thanh tra viên quản lý Phường như vậy thì phường không thể quán xuyến hết . - Công việc quản lý của thanh tra xây dựng quận quá nặng nề so với công việc của các ban, ngành khác ngoài việc kiểm tra xử lý các công trình xây dựng thì còn quản lý trật tự lòng lề đường, vỉa hè, quản lý vệ sinh môi trường, xử lý vi phạm về sử dụng đất đai, lấn chiếm kênh rạch - Ngoài ra, cơ sở vật chất kỹ thuật và phương tiện lao động cũng tác động ảnh hưởng đến việc thực thi và hiệu quả hoạt động kiểm tra, tạo điều kiện thực hiện nhanh, chính xác ban hành các quyết định xử lý và thu thập thông tin của công chúng về các hành vi vi phạm để tổ chức cơ quan kiểm soát nắm bắt và giải Trang 55 SVTT: Lương Thị Hồng- Đô Thị - KH11
  56. - Chuyên đề khóa luận tốt nghiệp- pháp kịp thời xử lý. cơ sở vật chất, nơi làm việc chập hẹp, không đáp ứng nhu cầu. 2. 3.3.3. Đánh giá chất lượng và số lượng cán bộ đội Thanh tra xây dựng quận Hai Bà Trưng - Về chất lượng, ý thức trách nhiệm + Về công tác kiểm tra trật tự xây dựng sau khi cấp phép thì đội ngũ thanh tra xây dựng quận Hai Bà Trưng chưa đáp ứng được tiêu chuẩn quy định. + Lực lượng Thanh tra xây dựng yếu kém về năng lực chuyên môn nghiệp. Lực lượng thanh tra xây dựng quận không bao quát được tất cả các nhiệm vụ. - Về số lượng Lực lượng cán bộ, công chức quản lý nhà nước về xử lý công trình xây dựng sai phép ở địa phương còn mỏng, thiếu về số lượng không đáp ứng kịp thời với yêu cầu của thực tế quản lý và xử phạt công trình xây dựng sai phép trong tình hình mới. - Chính sách thu hút và khuyến khích nhân lực + Chuyên môn, nghiệp vụ chưa được đào tạo, bồi dưỡng cập nhật thường xuyên + Cơ chế quản lý, tuyển dụng và chế độ tiền lương chưa khuyến khích và nâng cao trách nhiệm của cán bộ, công chức. Do đó nên không đảm nhận bao hết được các chức năng nhiệm vụ dẫn đến bỏ trống, buông lỏng quản lý ở nhiều lĩnh vực. 2.3.4. Công tác quy hoạch và tuyên truyền quản lý pháp luật về trật tự xây dựng trên địa bàn quận Hai Bà Trưng 2.3.4.1. Công tác quy hoạch Việc triển khai thực hiện quy hoạch tỷ lệ 1/500, 1/2000 tại phường trên địa bàn Quận hiện nay còn chậm, chưa đáp ứng yêu cầu, dẫn đến tình trạng khó khăn trong cấp phép xây dựng và quản lý trật tự xây dựng trong đó có công tác xử lý công trình xây dựng sai phép tại địa phương. Quy hoạch quận Trang 56 SVTT: Lương Thị Hồng- Đô Thị - KH11
  57. - Chuyên đề khóa luận tốt nghiệp- được phê duyệt chỉ định hướng trong thời gian tới chưa có quy hoạch chi tiết cụ thể cho từng phường để thực hiện. Nhưng về quy hoạch chi tiết 1:500, công tác khảo sát xây dựng và lập qui hoạch đối với các khu dân cư, khu chức năng, ô phố, tuyến phố trong khu vực ở quận vẫn còn rất hạn chế. Quy hoạch chi tiết nhiều nơi còn thiếu hoặc còn quá chắp vá, làm cho chính quyền đô thị chưa thể có một công cụ pháp lý hoàn chỉnh để quản lý xây dựng. Đây là điểm hạn chế không chỉ riêng của quận Hai Bà Trưng mà của Thành phố Hà Nội và nhiều khu vực trên cả nước hiện nay Mặt khác các bản vẽ quy hoạch, đặc biệt là quy hoạch chi tiết không đến được cơ sở, không phổ biến đến người dân dẫn đến nhiều công trình được xây dựng trái quy hoạch trên địa bàn thành phố. Việc chưa có quy hoạch cho hệ thống hạ tầng kỹ thuật nên những công trình cấp thoát nước, cáp quang, mạng lưới điện không được thể hiện trên bản vẽ, dẫn đến việc lập hồ sơ và cấp giấy phép xây dựng không chính xác. Quy hoạch chi tiết của từng phường chưa có dẫn đến việc quản lý theo quy hoạch gặp nhiều khó khăn. Sự phối kết hợp giữa UBND các phường, Thanh tra xây dựng quận, Phòng tài nguyên môi trường, Phòng quản lý đô thị vẫn còn chưa được đồng bộ. Về những quy hoạch xây dựng của quận Hai Bà Trưng Đối với những khu đã quy hoạch của quận cũng có quy định về cấp phép, số tầng được xây dựng. Theo quy định tại khu vực: Đường Kim Ngư thuộc Phường Thanh Nhàn , đường Lò Đúc thuộc Phường Phạm Đình Hổ và Đống Mác thì Phòng quản lý đô thị có quy định công trình xây dựng ở đó không được xây dựng quá 4 tầng. Tuy nhiên trên thực tế có rất nhiều công trình xây dựng vi phạm xây dựng vượt quá số tầng. Nguyên nhân một phần là do chưa tuyên truyền cho người dân được biết là khu vực này trong quy hoạch và có quy định cụ thể. Trang 57 SVTT: Lương Thị Hồng- Đô Thị - KH11
  58. - Chuyên đề khóa luận tốt nghiệp- Chưa tuyên truyền tính chất vi phạm và biện pháp xử lý các sai phạm như thế nào. 2.3.4.2. Công tác tuyên truyền quản lý pháp luật về trật tự xây dựng - Để các văn bản quy phạm pháp luật về quản lý về trật tự xây dựng thực sự đi vào cuộc sống và phát huy hiệu quả thì công tác phổ biến giáo dục pháp luật là rất quan trọng. Tuy nhiên, hiện nay công tác tuyên truyền quản lý pháp luật về trật tự xây dựng trên địa bàn chưa được coi trọng: - Lãnh đạo trong ngành và lãnh đạo địa phương chưa tổ chức tốt công tác phổ biến, tập huấn và chưa nắm vững các văn bản quy phạm pháp luật về quản lý trật tự xây dựng và xử lý vi phạm dẫn đến tổ chức không tốt. - Hướng dẫn xây dựng theo quy hoạch, kiến trúc từng tổ chức, từng người dân có nhiều nhu cầu xây dựng còn hạn chế. Việc xác định mốc giới cắm mốc các dự án tuyến đường còn chậm, chưa đáp ứng yêu cầu. Hơn nữa mâu thuẫn giữa việc các chủ dự án xây dựng các tuyến đường có cách cắm mốc giới khác với quy hoạch của chính quyền địa phương cũng làm tăng tình trạng xây dựng sai phép của nhân dân, người dân thì không biết nên xây dựng như thế nào. Gây ra tình trạng bất bình của nhân dân ở khu vực xây dựng - Việc hướng dẫn người dân xây dựng theo quy hoạch, kiến trúc đến từng tổ chức, từng người dân có nhu cầu xây dựng. Việc xác định mốc giới, cắm mốc các dự án , tuyến đường trên địa bàn quận còn chậm, chưa đáp ứng yêu cầu. - Bản đồ chỉ giới đường đỏ không được công khai rộng rãi. Khiến người dân khi xây dựng nhưng phân vân không rõ chỉ giới xây dựng có xâm phạm và có nằm trong diện quy hoạch. Đây là một hạn chế về thông tin quy hoạch nữa mà cần thiết phải khắc phục. 2.3.4.3. Đánh giá công tác quy hoạch và tuyên truyền quản lý pháp luật về trật tự xây dựng trên địa bàn quận Hai Bà Trưng Trang 58 SVTT: Lương Thị Hồng- Đô Thị - KH11
  59. - Chuyên đề khóa luận tốt nghiệp- - Công tác tuyên truyền quản lý pháp luật về trật tự xây dựng trên địa bàn quận Hai Bà Trưng chưa được chú trọng, chưa tuyên truyền cho người dân được biết là khu vực này trong quy hoạch và có quy định cụ thể. - Chưa tuyên truyền tính chất vi phạm và biện pháp xử lý các sai phạm cho các tổ chức, cá nhân có công trình xây dựng. - Việc triển khai thực hiện quy hoạch chi tiết tỷ lệ 1/500, 1/2000 tại phường trên địa bàn quận còn chậm, chưa đáp ứng yêu cầu, dẫn đến tình trạng khó khăn trong quản lý trật tự xây dựng. Đây là một hạn chế lớn mà chính quyền địa phương cần thiết phải khắc phục. 2.3.5. Ý thức chấp hành pháp luật của người dân trên địa bàn quận Hai Bà Trưng Tình trạng vi phạm xây dựng không tuân thủ theo giấy phép vẫn còn phổ biến, trong đó có nguyên do, nhưng trước hết là phía chủ chủ đầu tư trực tiếp chịu trách nhiệm về công trình của mình và ý thức chấp hành pháp luật của người dân chưa cao. a. Sự hiểu biết và nhận thức về pháp luật của người dân Nhận thức và hiểu biết pháp luật liên quan đến cấp phép xây dựng của người dân chưa đầy đủ nên thực hiện còn lúng túng thực hiện không đúng theo quy định. Các chủ đầu tư chưa nhận thức được rằng dù đã được xác lập quyền sử dụng đất, xong khi đi xin phép xây dựng cải tạo phải tuân thủ các Điều lệ quản lý đầu tư xây dựng của các khu vực và các quy chuẩn, quy phạm hiện hành ( hồ sơ thiết kế đảm bảo mật độ xây dựng công trình, độ cao công trình, độ đua ra của ban công, ô văng, độ lùi của công trình xây dựng so với công trình hiện trạng để đảm bảo mặt cắt đường nội bộ 3.5 m, đảm bảo đường thoát nạn phòng cháy chữa cháy quyền được phép mở rộng cửa sổ, cửa đi như thế nào ). Vì thế đa số các trường hợp được cấp Giấy phép xây dựng nhưng công trình lại xây dùng sai với hồ sơ thiết kế được duyệt. Các chủ đầu tư có suy nghĩ đơn giản; Đi Trang 59 SVTT: Lương Thị Hồng- Đô Thị - KH11
  60. - Chuyên đề khóa luận tốt nghiệp- xin phép cho đủ thủ tục còn việc xây dùng sai hay đúng Giấy phép xây dựng được cấp cũng không sao. Do vậy, việc hướng dẫn người dân xây dựng theo quy hoạch, kiến trúc đến từng tổ chức, từng người dân có nhu cầu xây dựng. Việc xác định mốc giới, cắm mốc các dự án, tuyến đường là rất cần thiết hiện nay. Bên cạnh đó, việc người dân tự giác báo cáo cho cán bộ có trách nhiệm các trường hợp vi phạm trật tự xây dựng rất hạn chế. Đa phần người dân đều cả nể là hàng xóm láng giềng lại chẳng liên quan đến bản thân nên cũng không thông báo lại, chỉ có những trường hợp việc xây dựng ảnh hưởng trực tiếp đến quyền lợi của bản thân mới có đơn thư kiến nghị. Qua đó cho thấy ý thức của ngưòi dân còn rất hạn chế, gây nhiều khó khăn cho công tác quản lý sau cấp phép nói riêng và công tác quản lý trật tự xây dựng nói chung trên toàn địa bàn . b. Tâm lý, thói quen truyền thống của người dân Đặc biệt nhiều người dân vẫn còn quan niệm: Xây dựng xong mới hợp thức hóa; một số trường hợp do điều kiện kinh tế khó khăn hoặc thiếu am hiểu pháp luật: cố tình vi phạm nhiều lần, Thanh tra xây dựng lập biên bản đình chỉ thi công, kể cả tịch thu vật tư, phương tiện nhưng vẫn cố tình xây dựng lén lút, lẩn tránh khi bị kiểm tra gây khó khăn cho việc lập biên bản, ban hành và tổ chức thực hiện các quyết định xử phạt. Nhiều khi chính quyền còn phải dùng biện pháp cưỡng chế, nhân dân cũng chưa hiếu được rõ pháp luật mà chính quyến lại không có biện pháp tích cực tuyên truyền, giải thích cho nhân biết các văn bản pháp luật mới. Với tâm lý của chủ đầu tư xây dựng các công trình nhà ở thì người xây dựng sau lại muốn cốt nền cao hơn nhà xây trước, ô văng, mái đua ra nhiều hơn nhà trước để thế hiện sự nổi trội hơn so với xung quanh vì lẽ đó mà mặc dù đã có phép xây dựng nhưng các chủ đầu tư này vẫn cố tình xây dựng sai phép để đạt Trang 60 SVTT: Lương Thị Hồng- Đô Thị - KH11
  61. - Chuyên đề khóa luận tốt nghiệp- được mục đích riêng của mình. Dẫn đến tình trạng kiến trúc không gian đô thị lộn xộn thiếu mỹ quan và không đồng bộ. Ngoài ra, một số chủ đầu tư công trình có vốn đầu tư từ ngân sách thường phớt lờ, không báo cáo ngày khởi công, phương án xây dựng và đảm bảo an toàn lao động, vệ sinh môi trường. Ý thức chấp hành của người dân còn yêu kém, nhiều khi chính quyền còn phải dùng biện pháp cưỡng chế, nhân dân cũng chưa hiếu được rõ pháp luật mà chính quyến lại không có biện pháp tích cực tuyên truyền, giải thích cho nhân biết các văn bản pháp luật mới. Thói quen của đa số người dân là phải xem nhà để phá bỏ, động thổ khi làm móng. Nếu đi xin giấy phép xây dùng thì mất thời gian không kịp ngày, giê tốt đã định trước nên họ cứ xây dựng trước rồi xin sau cũng được ( hoặc chỉ làm thủ tục xác nhận đơn xin phép xây dựng báo cáo với cấp phường là đủ ), xây dựng chờ các cơ quan chức năng xử phạt hành chính cho tồn tại là xong, kinh phí bỏ ra ít tốn kém hơn, lại nhanh mà thuận lợi hơn đi xin phép xây dựng. Một số đối tượng bị xử lý vi phạm trong xây dựng đã có những biểu hiện chống đối: Sử dụng thương binh, bệnh binh, nạn nhân chất độc da cam, tạo áp lực cho chính quyền địa phương. Đơn cử vụ việc: 107A, Bùi Thị Xuân c. Đánh giá ý thức chấp hành pháp luật của người dân trên địa bàn quận Hai Bà Trưng - Ý thức chấp hành của người dân quá yếu kém trong việc tuân thủ quy định pháp luật về xây dựng. Cố chấp, bảo thủ khi vi phạm coi thường pháp luật gây khó khăn cản trở cho công tác quản lý, xử lý công trình xây dựng sai phép. Không có ý thức, trách nhiệm đối với sự phát triển chung của quận ảnh hưởng rất lớn tới công tác quản lý trật tự xây dựng đô thị nói chung và công tác xử lý công trình xây dựng sai phép nói riêng. Trang 61 SVTT: Lương Thị Hồng- Đô Thị - KH11
  62. - Chuyên đề khóa luận tốt nghiệp- - Nhận thức và hiểu biết pháp luật liên quan đến cấp phép xây dựng của người dân chưa đầy đủ nên thực hiện còn lúng túng thực hiện không đúng theo quy định như: các quy chuẩn, quy phạm hiện hành phải đảm bảo mật độ xây dựng công trình, độ cao công trình, độ đua ra của ban công, ô văng,độ lùi, mặt cắt đường nội bộ, đảm bảo đường thoát nạn phòng cháy chữa cháy, Không phải người dân nào cũng hiểu hết về pháp luật nhưng điều đáng trách ở đây là rất nhiều người dân hiểu biết về các quy trình, thủ tục nhưng vẫn cố tình vi phạm. - Không có ý thức tìm hiểu thông tin quy hoạch. Mặt khác, chính quyền lại không có biện pháp tích cực tuyên truyền, giải thích cho nhân biết các văn bản pháp luật mới 2.4. Nguyên nhân của những hạn chế Thứ nhất: Các văn bản quy phạm pháp luật về xử lý công trình xây dựng sai phép còn bất cập, chưa đáp ứng yêu cầu thực tế Cơ chế chính sách của nhà nước có nhiều thay đổi, hệ hống các văn bản quy phạm pháp luật chưa đầy đủ, thiếu đồng bộ, mâu thuẫn và văn bản hướng chậm được ban hành. - Văn bản quy định chưa đầy đủ: + Thiếu quy định cụ thể đối với một số hành vi vi phạm xây dựng sai giấy phép như: Xây dựng công trình gây lún, rạn nứt, hoặc có nguy cơ sụp đổ công trình lân cận , thiếu hình thức đình chỉ thi công xây dựng, ngừng cung cấp dịch vụ điện, nước, + Lực lượng công an địa phương tham gia quản lý trật tự xây dựng đô thị là hết sức cần thiết để đảm bảo trật tự an toàn, an ninh và nâng cao hiệu quả quản lý nhưng chưa có quy định cụ thể, rõ ràng nên chưa phát huy được sức mạnh sẵn có của lực lượng này trong công tác quản lý xây dựng sau khi cấp phép. - Văn bản QPPL chưa đáp ứng được nhu cầu thực tế , văn bản hướng dẫn chậm được ban hành Trang 62 SVTT: Lương Thị Hồng- Đô Thị - KH11